गुंटूर नगर गावाच्या वेशीवर एक 'भयानक विहीर' होती. तिथे जायला गावकरी घाबरायचे, कारण त्या विहिरीतून नेहमी 'कटिंग चहा आणि वडापाव' मागितल्याचे आवाज यायचे. पण 13 वर्षाचा चिंटू मात्र भारी निर्भय! तोंडात च्युईंगम चघळत तो नेहमी तिथेच भटकायचा. तो कुणाला घाबरत नव्हता.
विहिरीतून वडापाव, चहा मागितला की चुईंगम चघळत "संपला! समोसा देऊ का? कॉफी देऊ का?" असे विहिरीत वाकून म्हणायचा. विहिरीतल्या भुताला समोस्याची आणि कॉफीची चीड होती, त्यामुळे ते पाण्यात पाय आपटत आपटत चरफडायचे. विहिरीचं पाणी खळखळलं की चिंटू पण खळखळत हसायचा.
इतर लोक मात्र भीतीमुळे विहिरीजवळच येत नव्हते.
१. संध्याकाळ:
कामावरून येऊन मुडद्यासारखा पडून राहिलो. झोपलोच. जाग आली अचानक तर खिडकीबाहेर संधिप्रकाश. एका कुशीवर वळत मोबाईल बघितला तर साडेसहा वाजलेले. दचकलो. सकाळ झाली. उठायला उशीर झाला. आलार्म कसा काय वाजला नाही? आता फटाफट आंघोळ करून निघावं लागणार. ब्रेकफास्ट बोंबलला आज. आता सकाळी गेल्या गेल्या औताला जुपून घ्यायचंय आज. मरा आता उपाशी बारा वाजेपर्यंत. असं सगळं डोक्यात घेऊन ताशी एकशे वीसच्या स्पीडनं बेडवरून उडी मारत टूथब्रश शोधायला लागलो तेवढ्यात लक्षात आलं की अरेच्चा ही संध्याकाळ तर नाही ना.? अरे होय की. हे संध्याकाळचे साडेसहा वाजलेत..!
मुंबईतील दादर स्टेशनजवळील छोटीशी कॅफे. संध्याकाळचे सात वाजले होते. बाहेर पावसाची हलकी सर सुरू होती. आत खिडकीजवळ प्रिया बसली होती. समोर नोट्सचा ढीग आणि एक पेन.
प्रिया UPSC ची तयारी करत होती. दोन वर्षे मेहनत केली होती, पण मुख्य परीक्षा जवळ येताच तिच्या मनात भीतीचा भयंकर डोंगर उभा राहिला होता.
प्रिया हुशार होती, उत्तर लेखनाची स्टाइल अप्रतिम होती.
पण प्रत्येक मॉक टेस्टनंतर ती स्वतःला म्हणायची, “मी पुरेशी हुशार नाही, जर मी फेल झाले तर?”
हात थरथरायचे, रात्रभर झोप यायची नाही.
त्या दिवशी तिने ठरवलं, “आता UPSC सोडायचं.”
आपल्याला मिळालेलं सर्वात मोठं स्वातंत्र्य म्हणजे निर्णय घेण्याचं स्वातंत्र्य; आणि सर्वात मोठी शिक्षा म्हणजे त्या निर्णयांचे परिणाम भोगणे.
खरं सांगू? माझ्या मते सर्वात कठीण काम कोणते असेल तर ते म्हणजे निर्णय घेणे. प्रत्येकाच्या आयुष्यात रोज काहीना काही निर्णय घ्यावेच लागतात. काही छोटे असोत वा काही मोठे. आपापल्या कुवती प्रमाणे आपण निर्णय घेतच असतो. निर्णय घेताना गोंधळून जाणे हा मनुष्याचा स्वाभाविक गुणधर्म आहे, पण तरीही आपण निर्णयापासून पळ काढू शकत नाही. तो काही ना काही घ्यावाच लागतो. कधीकधी निर्णय न घेणे हा पण एक प्रकारचा निर्णयच आहे.
(बॅकग्राउंडला 'टिन-टिन-टिडिन्ग...' ऐवजी जुन्या इंटरनेट मॉडेमचा 'किर्रर्र-पी-पी-चू-चू' असा आवाज येतो.)
स्टुडिओमध्ये झगमगते दिवे नाहीत, तर दोन ट्यूबलाईट लुकलुक करत आहेत. अनभिषिक्त अतिरिक्त-अभिनेते आणि शोचे होस्ट 'तात्या तोफखाने' एका चकचकीत निळ्या सूटमध्ये (ज्यावर चमकी चिकटवलेली आहे) एंट्री घेतात.
तात्या तोफखाने: (अतिशय गंभीर आणि बेस आवाजात)
१. 'मोहब्बतें'
इष्क आणि दहशत ह्यात अंतिम विजय कशाचा ?
प्रश्न गंभीर आहे. डेंजरस क्वेश्चन टू आस्क.
गुरूकुल नामक देशातली एक टॉपची शिक्षणसंस्था. एखाद्याला तिथून काढून टाकले की नंतर कुठेच प्रवेश मिळणार नाही. शाखा तीन-चार सर्वश्रेष्ठ विद्यापीठांच्या ऑफर्स धुडकावत गुरूकुलात येतो. ॲजे म्युझिक टीचर. किंवा इष्काचा संदेश घेऊन आलेला प्रेषित. शिकवण त्याची साधी सरळ आणिक सोपी. आपापल्या दिलाचं ऐका. जा, प्रपोज करा, इष्क करा, मझा करा. ढिले पडू नका. पार पिच्छा पुरवा तिचा. शाखाच्या गाठीशी 'डर'चा अनुभव आहे.
माझं जीवन म्हणजे एक खुला ग्रंथ आहे, असं गांधी म्हणाले होते. माझं जीवन हा एक मोठा जोक आहे, असं मी मानतो.
साधारण पस्तीस वर्षांपासून सुरू असलेला हा लांबलचक जोक सहन करण्याबद्दल एखादा ॲवॉर्ड असेल तर माझ्या नावाची घोषणा करायला हरकत नाही. म्हणजे मला तो पटकन नाकारता येईल.
१. काय करावं बरं आता? ही संध्याकाळ कशी कुठे घालवावी? खरंतर एकूण आयुष्यच कुठे कसं घालवावं? असे च्युतिया टाईपचे विचार यायला लागले की पटकन एखादी विधायक कृती करून टाकणं बरं राहतं. म्हणून मग दाढी करायला गेलो.
तर सलूनचं शटर अर्धं खाली ओढलेलं. वाकून आत गेलो. शटर ओढण्याचं कारण नंतर सलूनवाल्यानं बोलताबोलता सांगितलं, "तिथं पलीकडं देशी दारूचा गुत्ता है. तिथले बेवडे संध्याकाळच्या टायमाला इथं येऊन आरशापुढं भांग पाडत उभं राहतेत. जरा काय बोलायला गेलं तर लगीच भांडायला लागतेत. कोण नादाला लागणार? पेल्यावर लोकं बादशाह झाल्याले असतेत."
दिवसभर राब राब राबायचं.
सकाळपासून नदीच पाणी आण, सडा शिंप, झाडलोट, गुरांना वैरण, दूध काढणे अंगण सारवणे
15 माणसांचा स्वयंपाक चहा नाश्ता
धान्य निवडणे, जात्यावर दळणे
लसूण, गवार भाज्यां निवडणे
अशी हजार कामं संपता संपत नाहीत.
त्यातून जिवाला वाईच विरंगुळा म्हणून बीटाऊन मधल्या बाया अशा एखादीच्या घरी सुखदुःखाच्या गप्पा करताना...
नवरे यायच्या आत..
