गोठ्याची वाडी - भाग ७

भाग ६ -https://www.maayboli.com/node/88545

गोठ्याची वाडी - भाग ७ : शोषलेले प्राण आणि रक्ताचा वारसदार
​रात्रीचा तो भयानक पाऊस, वाऱ्याचा तो आसुरी वेग आणि घराबाहेरून येणारे कुत्र्यांचे ते हाडं गोठवणारे रडणे कधी थांबले, हे खिडकीला टेकून बसलेल्या शेखरला समजलेच नाही. रात्रभर तो एका जागी सुन्न होऊन बसला होता. डोळ्यांना झोप नव्हती, पण मेंदू विचारांच्या एका भयानक भोवऱ्यात गरगरत होता.
​बाहेर तांबडं फुटत होतं. समुद्रावरून येणारा वारा आता शांत झाला होता. पण त्या शांततेत दिलासा नव्हता; ती एखाद्या मोठ्या वादळानंतरची, किंवा स्मशानातली शांतता होती. हवेत एक प्रकारचा कुबट, जडवाणा दर्प अजूनही रेंगाळत होता. जणू रात्रीतून या गावातली सगळी ताजी हवा कुणीतरी शोषून घेतली होती.
​शेखरचे लक्ष टेबलावर ठेवलेल्या त्या काळ्या धातूच्या तुकड्याकडे गेले. काल रात्री त्यातून जो फिकट, अमानवीय निळा प्रकाश येत होता, तो आता पूर्णपणे नाहीसा झाला होता. पण तो तुकडा निर्जीव वाटत नव्हता. त्याच्याकडे नुसतं पाहिलं तरी शेखरच्या पोटात भीतीचा एक गोळा उठत होता.
​तो उठला आणि टेबलाजवळ गेला. त्या तुकड्याच्या पृष्ठभागावर असलेल्या त्या कातळशिल्पांसारख्या विचित्र आकृत्या उजेडात अधिकच गुंतागुंतीच्या दिसत होत्या. ती कोणतीही मानवी नक्षी नव्हती. त्यातले कोन आणि रेषा नजरेला अस्वस्थ करत होत्या. शेखरने हळूच बोट लावून पाहिले. तो बर्फासारखा गार होता, पण नुसत्या स्पर्शाने तो गारवा हाडात झिरपल्यासारखा वाटला. त्याच्या पृष्ठभागाखाली एक अतिशय सूक्ष्म, पण सजीव स्पंदन (Vibration) जाणवत होतं. जणू तो तुकडा धातूचा नसून एखाद्या काळ्या, गोठलेल्या हृदयाचा भाग असावा, जो अतिशय संथ गतीने श्वास घेत आहे. आणि त्या तुकड्याला स्पर्श करताच शेखरच्या बोटांच्या टोकांवर एक मुंग्या आल्यासारखी संवेदना झाली.
​"शेखर..."
​दारावर अचानक पडलेल्या थापेने शेखर दचकून मागे सरकला. त्याचा श्वास वाढला.
"कोण?"
​"मी आहे. दार उघड." गोविंदरावांचा आवाज होता.
​शेखरने दार उघडले. बाहेर उभे असलेले गोविंदराव पाहून शेखरला धक्काच बसला. एका रात्रीत ते दहा वर्षांनी म्हातारे झाल्यासारखे वाटत होते. काल रात्रीच्या त्या भयंकर प्रसंगामुळे त्यांचा चेहरा आधीच काळवंडला होता, पण आता त्यांच्या डोळ्यांत भीतीपेक्षा एक विचित्र अगतिकता, एक हरल्याची भावना होती. त्यांचे डोळे लाल भडक झाले होते आणि खांदे झुकले होते.
​"कपडे घाल आणि खाली ये." त्यांचा आवाज कोरडा आणि खोल गेला होता. "घरात कोणाशी बोलू नकोस. सरळ माझ्या मागे ये."
​"काय झालंय काका?"
​"गावात काहीतरी घडलंय." गोविंदरावांनी इकडेतिकडे पाहत दबक्या आवाजात सांगितले. "रामा सापडलाय... वेशीवरच्या जंगलात."
​गोविंदराव जास्त काही बोलले नाहीत. ते थेट खाली निघून गेले. शेखरने घाईघाईने कपडे बदलले. त्याला जाणवले की त्याचे हात अजूनही थरथरत आहेत. तो खाली आला. माजघरात सुमित्राबाई देवघरासमोर डोळे मिटून बसल्या होत्या, त्यांचे ओठ वेगाने हलत होते. मृणाल कुठेच दिसत नव्हती. घरातील वातावरण एखाद्या सुतकासारखे जड झाले होते.
​शेखर गोविंदरावांच्या पाठोपाठ घराबाहेर पडला.
​गाव तसं लहानच. पण आजचा रस्ता नेहमीसारखा वाटत नव्हता. एरवी सकाळी चुलीतून निघणारा धूर, गुरांच्या गळ्यातील घंटांचा आवाज, एकमेकांना मारलेल्या हाका... आज यातलं काहीच नव्हतं. रस्त्याच्या दुतर्फा असलेली घरांची दारं बंद होती. पण खिडक्यांच्या फटीतून अनेक डोळे शेखरला आणि गोविंदरावांना भीतीने आणि संशयाने पाहत होते. रस्त्यावरची कुत्री एका कोपऱ्यात शेपूट घालून, थरथरत बसली होती.
​वेशीवरच्या त्या जुन्या वडाच्या झाडाखाली आज गावातली सगळी माणसं गोळा झाली होती. तिथे कुणीही जोरजोरात रडत नव्हतं, किंवा आरडाओरडा करत नव्हतं. तिथे फक्त एक भयाण, दबलेली शांतता होती. लोक एकमेकांच्या कानात अतिशय हळू कुजबुजत होते. त्यांच्या चेहऱ्यावर एक अशी दहशत होती, जी शब्दांत सांगता येणार नाही.
​गोविंदराव आणि शेखर गर्दीतून वाट काढत पुढे गेले. लोक त्यांच्याकडे पाहून आपोआप बाजूला सरकत होते, जणू त्यांच्या स्पर्शाने विटाळ होईल.
​वडाच्या पारंब्यांजवळ, ओल्या लाल मातीत रामा गुराख्याचा देह पडला होता.
​शेखरने ते दृश्य पाहिलं आणि त्याच्या पोटात एक भयानक खड्डा पडला. त्याने डोळे घट्ट मिटून घेतले आणि पुन्हा उघडले. त्याने मुंबईत कित्येक अपघात पाहिले होते, पण हे असं मृत्यूचं रूप त्याने कधीच पाहिलं नव्हतं. तो मृत्यू नव्हता, ती एक भयंकर विटंबना होती.
​रामाच्या अंगावर रक्ताचा एकही थेंब नव्हता. त्याच्या कपड्यांवर ना झटापटीच्या खुणा होत्या, ना प्राण्याने हल्ला केल्याचे ओरखडे. पण त्याचं शरीर... ते आता मानवी शरीर उरलंच नव्हतं. ते एखाद्या जुन्या, वाळलेल्या लाकडासारखं ताठर आणि काळपट पडलं होतं. त्याच्या शरीरातलं मांस जणू आतल्या आत कुणीतरी विरघळवून टाकलं होतं. त्वचेला सुरकुत्या पडल्या होत्या आणि ती हाडांवर गच्च चिकटली होती. त्याच्या चेहऱ्यावरच्या शिरा काळ्या पडून त्वचेच्या वर फुगून आल्या होत्या, जणू त्यात रक्ताऐवजी काळी शाई भरली असावी.
​त्याचे ओठ आत ओढले गेले होते आणि तोंड सताड उघडं होतं—जणू शेवटच्या क्षणी त्याने असा काहीतरी भयंकर आकांत केला होता, ज्याचा आवाज त्याच्या गळ्यातच गोठून गेला. रामाच्या चेहऱ्यावरची ती वेदना इतकी तीव्र होती की ती पाहून शेखरला मळमळून आलं.
​पण सर्वात भयंकर होते त्याचे डोळे.
​ते पूर्णपणे उघडे होते. पण त्यातले काळे बुबुळ आणि पांढरा भाग पूर्णपणे नाहीसे झाले होते. तिथे फक्त एक मृत, पांढुरका आणि फिकट निळसर रंगाचा पापुद्रा उरला होता. तोच निळा रंग, जो काल रात्री शेखरने वरच्या खोलीतल्या त्या अंधारात पाहिला होता.
​"अंगातलं सगळं पाणी... सगळं रक्त... सगळा प्राणच कुणीतरी एका घासात खेचून काढलाय..." गर्दीतून एकाचा थरथरणारा आवाज आला. "नुसतं खोकड उरलंय माणसाचं. आतून पूर्ण रिकामा केलाय त्याला."
​शेखरला काल रात्री डायरीत वाचलेले शब्द जसेच्या तसे आठवले— "त्यांना माणसाचं शरीर नाही, माणसाची 'चेतना' हवी आहे." रामाची अवस्था अगदी तशीच होती. त्याच्या आतला जीव, त्याची जाणीव कुणीतरी एका क्षणात, अत्यंत निर्दयीपणे शोषून घेतली होती. मृत्यूचा तो प्रकार इतका अमानवीय होता की निसर्गाचे सगळे नियम तिथे संपल्यासारखे वाटत होते.
​तेवढ्यात गर्दी दुभंगली. तो पारावर बसणारा म्हातारा—अण्णा—काठी टेकत पुढे आला. त्याचा चेहरा रागाने आणि भीतीने लाल झाला होता. तो रामाच्या देहाजवळ थांबला, त्याने तो मृतदेह पाहिला आणि मग त्याची जळजळीत नजर थेट शेखरवर खिळली.
​अण्णा थरथरत्या हाताने शेखरकडे बोट दाखवत ओरडला, "आलास तू? घेऊन आलास तुझ्या आजोबांचा तो शाप परत या गावात?"
​गर्दीतल्या प्रत्येकाची नजर आता शेखरकडे वळली. त्यांच्या डोळ्यांतला संशय आणि राग स्पष्ट दिसत होता. वातावरणातला ताण आता असह्य झाला होता.
​"तुझ्या बापाने—त्या श्रीधरने—गाव सोडलं, तेव्हा हे सगळं थांबलं होतं!" अण्णांचा आवाज आता रडवेला पण तितकाच आक्रमक झाला होता. "तीस वर्षं हे गाव शांत होतं! आम्ही विसरलो होतो तो भयानक काळ. पण तू पाय ठेवलास, आणि काल रात्री पुन्हा कुत्री रडायला लागली... पुन्हा ते निळे प्रकाश डोंगरावर नाचताना दिसले! हे रक्तच शापित आहे भालचंद्र शास्त्रींचं!"
​"अण्णा, गप्प बसा! तुम्ही काय बोलताय याचं तुम्हाला भान नाहीये." गोविंदरावांनी मध्ये पडत म्हाताऱ्याला अडवण्याचा प्रयत्न केला.
​"का गप्प बसू गोविंद?" अण्णा कडाडले. "तू तरी किती लपवणार? काल रात्री डोंगरावरच्या गोठ्यांच्या दिशेने जाणारी ती सावली पाहिलीय एकाने! आज रामा गेला, उद्या कोण जाईल? तुझ्या घरातला जाईल की माझ्या? याला सांगा, आत्ताच्या आत्ता निघून जायला इथून! नाहीतर आम्ही याला..."
​"तुम्ही काय कराल?" गोविंदराव अचानक खवळले. त्यांचा आवाज असा घुमला की पूर्ण गर्दी शांत झाली. "काय कराल? तुम्हाला वाटतं याला इथून हाकलून दिलं म्हणजे ते जीव परत जमिनीत जातील? तुम्हाला काहीच माहीत नाहीये!"
​गावकऱ्यांचा वाढता रोष आणि त्यांची मानसिकता पाहून गोविंदरावांनी शेखरचा हात गच्च पकडला. "चल इथून." ते त्याला अक्षरशः खेचत तिथून घेऊन निघाले. मागे अण्णांच्या आणि गावकऱ्यांच्या कुजबुजीचा आणि शिव्यांचा आवाज येत राहिला.
​घरात आल्यावर गोविंदरावांनी दार घट्ट लावून घेतले आणि ते लाकडी खांबाला टेकून खाली बसले. ते श्वास घेण्यासाठी धडपडत होते.
​"काका, तो म्हातारा काय म्हणत होता?" शेखरचा आवाज आता चढला होता, त्याला स्वतःचा राग अनावर होत होता. "ते निळे प्रकाश... आणि रामाचा मृत्यू... हे सगळं काल रात्रीच्या त्या धातूच्या तुकड्यामुळे झालंय का? लोक मला का दोष देतायत?"
​गोविंदरावांचे डोळे विस्फारले. ते एकदम ताठ उभे राहिले.
"धातूचा तुकडा? तू... तू काल पेटीतल्या त्या तुकड्याला हात लावलास?"
​शेखरने होकारार्थी मान हलवली. "हो. मी तो हातात घेतला होता. आणि तो चमकू लागला होता."
​गोविंदराव डोक्याला हात लावून मटकन खाली बसले. "अरे देवा... सगळा खेळ खल्लास झाला."
​"काका, मला स्पष्ट सांगा. काय आहे तो तुकडा?" शेखर तडक वरच्या खोलीत गेला आणि तो काळा धातूचा तुकडा घेऊन खाली आला.
​तो तुकडा पाहताच गोविंदरावांच्या चेहऱ्यावरचा उरलासुरला रंगही उडून गेला. ते दोन पावलं मागे सरकले, जणू तो तुकडा एखादा जिवंत साप असावा.
​"श्रीधरने ती डायरी आणि पेटी स्वतःसोबत का नेली नाही, माहितीये तुला?" गोविंदराव थरथरत्या आवाजात म्हणाले. "कारण त्याला वाटलं होतं की वारसदार या गावात नसेल, तर ते जमिनीखालचे जीव कधीच जागे होणार नाहीत. तो तुकडा म्हणजे नुसता धातू नाही शेखर... ती एक 'चावी' आहे. एक 'आकर्षण-बिंदू' (Beacon) आहे!"
​"पण इतकी वर्षं तो तुकडा इथेच, याच घरात होता ना? मग आताच असं का?" शेखरला काहीच समजत नव्हते.
​"तो इथे होता, पण तो निर्जीव होता!" गोविंदराव रागाने आणि निराशेने ओरडले. "तो तुकडा फिंगरप्रिंट्सला ओळखत नाही, तो रक्ताला ओळखतो! भालचंद्र शास्त्रींनी त्या जिवांशी अघोरी करार केला होता, तेव्हा त्यांनी स्वतःचं रक्त आणि चेतना वापरली होती. श्रीधरनंतर तू त्यांच्या रक्ताचा एकमेव वारस आहेस. काल रात्री जेव्हा तुझ्या बोटांचा स्पर्श त्या तुकड्याला झाला, तेव्हा तो स्पर्श जमिनीखाली, त्या गोठ्यांच्या तळाशी झोपलेल्या त्या अमानवीय जिवांपर्यंत पोहोचला. तू त्यांना हाक मारलीस शेखर! त्यांना समजलं की त्यांना बांधून ठेवणारा, किंवा मुक्त करू शकणारा माणूस परत आलाय. आणि म्हणूनच रात्री तो सदानंदचा शापित अंश वरच्या खोलीत जागा झाला... आणि जंगलातल्या त्या जिवांनी आपली पहिली शिकार केली!"
​शेखर सुन्न होऊन ऐकत होता. त्याच्या एका चुकीमुळे, त्याच्या केवळ एका साध्या स्पर्शामुळे गावात पुन्हा मृत्यूचे तांडव सुरू झाले होते. रामाचा तो भयानक मृत्यू त्याच्यामुळे झाला होता. अपराधाची एक भयंकर भावना त्याच्या मनात दाटून आली.
​"या तुकड्यावरची ही चिन्हं कसली आहेत? हे डोळ्यासारखं चिन्ह?" शेखरने कोरड्या पडलेल्या घशाने विचारले.
​गोविंदरावांनी लांबूनच त्या तुकड्याकडे पाहिले. त्यांच्या नजरेत एक प्राचीन दहशत होती.
"ती कातळशिल्पं आहेत, शेखर. कोकणातल्या सड्यांवर, उघड्या माळांवर हजारो वर्षांपूर्वी कोरलेली ती चिन्हं आहेत. लोकांना, अभ्यासकांना वाटतं ती आदिमानवाने, इथल्या मूळ रहिवाशांनी कोरली आहेत... पण भालचंद्र शास्त्रींना माहीत होतं की ती चिन्हं मानवी नाहीत. ती आकाशातून आलेल्या त्या 'अज्ञात' जिवांची लिपी आहे. त्यांनी स्वतःच स्वतःसाठी काही मर्यादा, काही रस्ते आखून ठेवले होते. हा तुकडा आपल्याला सांगतोय की खरा मार्ग कुठे आहे."
​"मग आता पुढे काय?" शेखरने विचारले. "ते जीव पूर्णपणे बाहेर आले तर?"
​"तर हे गाव उरणार नाही. इथला एकही माणूस जिवंत राहणार नाही." गोविंदराव खिन्नपणे म्हणाले. "ते जीव एका ठराविक परिघाच्या (Boundary) बाहेर येऊ शकत नाहीत. ते एका अदृश्य सीमेत अडकलेत, म्हणूनच रामासारखे जे गुराखी जंगलाच्या आत जातात, तेच त्यांचे बळी ठरत आहेत. पण काल रात्री तुझ्या स्पर्शामुळे त्यांना नवीन ताकद मिळाली आहे. ते लवकरच तो परीघ तोडून गावात शिरतील. आणि एकदा ते गावात शिरले, की त्यांना कोणीच रोखू शकणार नाही."
​"काका, पण आजोबांनी त्यांना डांबण्यासाठी नक्की काय केलं होतं? त्यांना स्मशानात नक्की काय सापडलं? ते पिशाच्चांना कसे काय त्यांच्या अंगात घुसवू शकले?"
​"ते मला पूर्णपणे माहीत नाही, शेखर." गोविंदराव डोळे मिटून खुर्चीवर बसले. "सदानंद ज्या रात्री फरफटत आला, त्यानंतर शास्त्रीजी त्याला घेऊन स्मशानात गेले. पण त्याआधी... त्याआधी काहीतरी फार भयानक घडलं होतं. ते जीव पहिल्यांदा आकाशातून कसे आले, शास्त्रीजींचा त्यांच्याशी कसा सामना झाला आणि सदानंदला तो अघोरी मार्ग का सुचला... हे सगळं त्या डायरीत असेल. पण बरीच पानं मुद्दाम फाडलेली आहेत."
​शेखर काही न बोलता वरच्या खोलीत गेला. त्याने ती जुनी, काळ्या लेदरची डायरी काढली. काल रात्री भीतीने त्याने ती पूर्ण वाचली नव्हती. आता मात्र त्याला सत्याला सामोरे जाण्याशिवाय पर्याय नव्हता.
​त्याने फाटलेली पाने बाजूला केली आणि जिथे अक्षर सलग होते, तिथून वाचायला सुरुवात केली. आजोबांचे ते वळणदार अक्षर आता भूतकाळाचे असे दरवाजे उघडत होते, जे कायमचे बंद राहायला हवे होते.
​डायरीच्या पानाला एक विशिष्ट कुबट वास येत होता. शाई काळपट तपकिरी झाली होती. शेखरने वाचायला सुरुवात केली:
​*"मार्गशीर्ष महिन्याची ती काळोखी अमावस्या. मी आणि सदानंद, दोघेही गावाबाहेरच्या त्या अथांग सड्यावर (माळावर) उपासनेला बसलो होतो. सदानंदला अंधाराची ओढ होती आणि मला त्या अंधारावर नियंत्रण मिळवायचे होते. आजूबाजूला घनदाट शांतता होती. सड्यावरचे रातकिडे आणि बेडूक अचानक गप्प झाले होते. निसर्ग जणू श्वास रोखून उभा होता.
​मध्यरात्र उलटून गेली असेल. आणि मग, आकाशात एक कानठळ्या बसवणारा आवाज झाला. ढग नव्हते, विजा नव्हत्या, तरीही आकाश मधोमध फाटल्यासारखा आवाज आला. आम्ही वर पाहिलं. एक प्रचंड मोठी, डोळे दिपवणारी निळ्या आगीची गोळी आकाशातून थेट आमच्यापासून काही अंतरावर त्या सड्यावर येऊन आदळली. जमिनीला असा काही हादरा बसला की आम्ही दोघेही लांब फेकले गेलो... आणि मग त्या जळत्या आगीतून ते बाहेर आले."*
​शेखरचे डोळे डायरीच्या पानांवर खिळले. तो आता वर्तमान पूर्णपणे विसरला होता. ३० वर्षांपूर्वीच्या त्या भयंकर अमावस्येच्या रात्री भालचंद्र शास्त्री आणि सदानंद यांच्यासोबत नक्की काय घडले होते, हे महाभयानक सत्य आता त्याच्यासमोर उलगडणार होते.
​(क्रमशः)

भाग ८ - https://www.maayboli.com/node/88553