धर्म

इंटरेस्टिंग आहे.
आमच्या कंपनीत देवादिकांचं जे काही चालतं त्याची जबाबदारी युसुफवर असते. आणि त्याला किंवा कोणालाच काही गैर वाटत नाही. प्रसाद वाटायलाही तोच असतो. ॲडमिन म्हणून त्याची खंडे नवमीची पूजाही होते. रोजे असतानाही तो प्रसाद घेतो कारण तो 'देवाचा' असतो!
हा प्रसादाचा विषय एका वेगळ्या अंगानं मी अनुभवला. कधी‌ तरी पूर्वीच्या कंपनीची दहा वर्ष झाली म्हणून एका धनत्रयोदशीला मोठी पूजा घातली. एक येहोव्हाचा विटनेस आमचा सिनीअर मॅनेजर होता. तो पूजेच्या ठिकाणी आला देखील नाही. आमच्या पंथात चालत नाही म्हणाला. आणि तयारी कोण करत होता? आमचा एच आर - डेरेक, तो कॅथॉलिक होता! बरं देवीची पूजा कोणी केली? ती एक सगळ्यात जुनी टीम मेंबर होती. धर्माचा विचार केला तर ती‌ बौद्ध होती!
व्यक्ती तितक्या प्रकृती...

छान लिहिले आहेस शर्मिला.
आधी कथेचे नाव वाचून वाचू की नको असे वाटले होते.
काही वर्षापूर्वी एका ख्रिश्चन टीम मेंबर ने तिळगुळ घेतले नव्हते हे आठवले. तिला तो प्रसाद वाटला होता. सांगून पण पटले नव्हतेच तिला

छान कथा!

आमचा एक स्वीस कलिग गणपती प्रसाद नको म्हणालेला.
This is not my god बोललेला.
मुंबईतील एक ख्रिश्चन मैत्रीण सांगत होती की तिच्या चर्चमध्ये नॉन कॅथलिक लोकांना प्रसाद पण देत नाहीत.

याउलट, एक सप्लायर आहे मुस्लीमधर्मीय जो पुण्यातील मंगळवार पेठेतील गणेश मंडळाचा अध्यक्ष आहे.

छान कथा शर्मिला. आमचा फायनान्स डायरेक्टर मुस्लिम असूनही दरवर्षी न चुकता लालबागच्या राजाचं दर्शन घेतो.

>>चर्चमध्ये नॉन कॅथलिक लोकांना प्रसाद पण देत नाहीत.>>
होली कम्युनियन हे आपल्या प्रसादापेक्षा वेगळे प्रकरण आहे. कम्युनियन वेफर आणि वाईन ही प्रतिकं आहेत. साहाजिकच ते घेताना फेथचा सर्वाथाने स्विकार, पूर्णपणे एक रुपता अपेक्षित असते, त्याशिवाय कम्युनियन वेफर देत नाहीत. आपल्याकडे हिंदु घरात जन्म झाला की बास बाकी काही विशेष करावे लागत नाही तसे त्यांचे नसते. दीड-दोन वर्ष शिक्षण(क्लास असतो), पहिले कन्फेशन वगैरे करुन मूल ७-८ वर्षाचे असताना पहिले कम्युनिअन असे असते.

कथेचा उत्तरार्ध-
काही दिवसांनी अनिता आणि मंगेश लिसाकडे जेवायला गेले. लिसाने एकापेक्षा एक चविष्ट पदार्थ बनवले होते. ती आग्रह करकरून दोघांना वाढत होती. अचानक मंगेशने पानावर हात धरला.
"हे काय आहे?"
"ही केरळ स्टाईल बीफ करी"
"इइइइ, बीफ!... मला नको. आमच्यात असलं काही खात नाहीत"
"अरे खरंच की! सॉरी हं, मी विसरलेच" असे म्हणून लिसाने माफी मागितली. तिला आपला अपमान झाल्यासारखे अजिबात वाटले नाही.

छान कथा. विचार करायला लावणारी..

लिसा मला तिच्या जागी योग्य वाटली.
उद्या एखादा हिंदू आपल्या मुसलमान मित्राकडे जेवायला गेला आणि गोमांस खायला नकार दिला किंवा मुसलमान आपल्या हिंदू मित्राकडे जेवायला गेला पण डुक्कर खायला नकार दिला तर त्यात आणि लेखातील घटनेत काही फरक नाही.

फक्त इथे नकार दिलेला पदार्थ हा प्रसादाचा आहे म्हणून भावना दुखावल्या असे झाले आहे. पण याला जबाबदार लिसा नाही. तर अनिताच्या घरच्यांनी प्रसादासोबत आपल्या भावना जोडल्या होत्या म्हणून त्या दुखावल्या गेल्या. इतर पदार्थाला किंवा दुसरे काही करायला नाही म्हटले असते तर दुखावल्या नसत्या.

जर लिसाच्या धर्मात इतर देवांचा प्रसाद खायचा नाही असे असेल किंवा तसे तिला कोणी धर्माचा दाखला देत सांगितले असेल आणि त्यावर तिची श्रद्धा असेल तर तिने त्यानुसार वागण्यात काही वावगे नाही.

अनिता आणि तिच्या घरचे सुद्धा आजच्या दिवशी कापाकापी चिरणे वगैरे नाही चालणार म्हणत आपला देव धर्म पाळत होतेच ना. आणि त्यातही शिरा अपवाद वगैरे म्हणत सोयीने धर्म पाळत होते. सगळेच असे करतात. दर दुसऱ्या घरात आमच्याकडे असे असते म्हणत धर्माचे नियम बदलतात आणि बहुतांश लोकं त्यांना पटेल ते श्रद्धेने पाळतात. मग तिने तिच्या श्रद्धेनुसार प्रसाद खायला विनम्रपणे नकार दिला तर इट्स ओके.

मी स्वतः प्रसादात केळी दिसली की विनम्रपणे नकार देतो
समोरचा माणूस जो मला ओळखत नाही तोही मग हट्टाने प्रसाद आहे म्हणत माझ्या हातात कोंबायला बघतो. मी त्याला सांगतो, अरे बाबा मला केळे आवडत नाही. तरी त्याला कोणी प्रसादाला नाही म्हणतेय हेच मुळात पटत नाही.
अशावेळी मग नाईलाजाने घेतो आणि न खाता दुसऱ्या कोणालातरी देतो. या नादात हात तेवढा चिकट होतो

>>त्याला मूर्तिपूजा चालत नाही वगैरे तिच्या गावीही नव्हतं.>>
नसेल चालत पण इथे गेस्ट म्हणून आलेले असताना त्या व्यक्तीनेही मर्यादा भंग केला जो अयोग्य. असे न विचारता हक्क असल्यासारखे कॅलेंडर उलटे फिरवणे हे एक प्रकारे अ‍ॅग्रेशन. एवढी फेथ आहे तर डोळे मिटा, नमाज पढा. तो भिंतीवरचा गणपती आपोआप नजरेआड .
तुमची श्रद्धा पाळताना दुसर्‍याच्या श्रद्धास्थानाला धक्का लावणे कशासाठी?

कथेतील किस्सा वाचून दीवार मधले "भाई, माँ प्रशाद समझके दे रही है, तुम मिठाई समझके खा लेना" आठवले.

कथा चांगली आहे. त्यातील लिसाच्या वागण्यातही काही खटकत नाही. कारण धार्मिक भावना रॅशनल लेव्हलला समजावून घेता येत नाहीत. प्रत्येकाच्या वेगळ्या असू शकतात. आणि तिने तिला इतरांनी दिलेला पदार्थ न खाणे हा तिचा चॉईस आहे.

पण आताच्या वरच्या पोस्टमधले गणपतीचे कॅलेण्डर उलट फिरवणे मात्र तसे नाही. ज्या देवाला तुम्ही मानतच नाही, त्याचा फोटो तेथे असल्याने तुम्हाला काही फरक पडतो की नाही ही पुन्हा वैयक्तिक धारणा आहे. त्याबद्दल वाद पॉईण्टलेस आहेत. पण हे तेवढ्यापुरते नाही. ज्या घरात तुम्हाला तुमच्या पद्धतीने प्रार्थना करण्याची परवानगी दिली गेली आहे, त्यांच्याच घरात तुम्ही बदल करणे म्हणजे आपले समज दुसर्‍यावर लादणे आहे. तुमच्या आईंचा राग स्वाभाविक आहे. निव्वळ मुर्तिपूजा न चालणे इतकेच यात नाही. (मी हे पोस्ट करेपर्यंत आलेल्या स्वाती२ यांच्या पोस्टमधला "मर्यादाभंग" हा शब्द जास्त चपखल आहे)

पण कुठलाच धर्म दुसऱ्या धर्माचा अनादर करा, असं नाही सांगत >>> हे खूपदा वाचले आहे. मी ही बराच काळ या समजूतीत होतो. पण प्रत्यक्ष जुन्या धार्मिक पुस्तकांतले दाखले वाचले तर जवळजवळ सर्वच धर्मांनी त्याचे पालन करणारे काही "एलिट" लोक सोडले तर बाकीच्यांना तुच्छ लेखण्यापासून ते कानात शिसे ओतणे, ते पार मारून टाकण्याच्या आज्ञा देण्यापर्यंत यथेच्छ काय काय सांगितले आहे. आता बहुतांश लोक ते कालबाह्य झाले आहे हे समजून घेतात म्हणून ठीक आहे सगळेच नाही घेत, हे ही उघड आहे. पण लोक सुजाण होणे आणि या आज्ञांप्रमाणे वागायला गेले तर शिक्षा होईल म्हणून गप्प बसणे अशा अनेक गोष्टींमुळे याचे प्रमाण कमी आहे.

एकूण इतिहास पाहिला तर "सर्व माणसांना सारखेच हक्क व स्वातंत्र्ये आहेत" हे आत्ताही परफेक्ट नाही. पण पूर्वीपेक्षा कितीतरी चांगले आहे. पूर्वी लोकांनी कितीही वैश्विक स्तरावरच्या गोष्टी केल्या तरी त्यात काही implied exclusions होती. ते चित्र आता लोकशाही देशांततरी राज्यघटनांद्वारे बदलले आहे.

कॅलेन्डर उलटे पालटे करणे - महामूर्खपणा आहे. मर्यादेचे उल्लंघन आहे. देअर इज नो एक्स्क्युज टु धिस बिहेव्हिअर.
-------
मुस्लिम लोक जनरली कडवेच असतात असा अनुभव आहे. इथे अमेरिकेत आहे. याबद्दल मी कुणालाही जस्टिफिकेशन देत बसणार नाहीये कारण हा सर्वस्वी माझा सब्जेक्टिव्ह अनुभव आहे.

प्रसाद नाकारला किंवा मूर्तीच्या पाया पडायला नकार दिला यात त्या व्यक्तीने आपली धार्मिक श्रद्धा जपली असे याकडे बघावे.

भिंतीवरचे कॅलेंडर पलटले हे समोरच्याच्या धार्मिक श्रद्धेत अतिक्रमण करून त्यांच्या धार्मिक भावना दुखावणे झाले. आणि ते चुकच आहे.

प्रत्येक केस वेगळी बघता यायला हवी आणि आपल्या डोळ्यावर कुठलाही पूर्वग्रहदूषित चष्मा न चढवता बघता यायला हवे.
लिसाने आज प्रसाद नाकारला. म्हणजे उद्या जाऊन ती सुद्धा कॅलेंडर पलटेल या निष्कर्षावर जायची घाई करू नये. (इथे ती कोणी करतेय असे म्हणत नाहीये)

मुस्लिम धार्मिक बाबतीत तुलनेत जास्त कट्टर असतात असा माझाही अनुभव असला तरीही सारेच मुद्दाम समोरच्याच्या भावना दुखावणारे नसतात हे सुद्धा डोक्यात ठेवतो. प्रत्येक व्यक्तीबद्दलचे मत स्वतंत्र ठेवतो.

माझा आजवरचा सर्वात आवडता हिरो शाहरुख आहे. जो त्याच्या चित्रपटात मंदीर, चर्च, गुरुद्वारा सगळीकडे त्या त्या पारंपारिक पोशाखात जाऊन देवाची प्रार्थना करतो, चित्रपटात आपले नाव राम ठेवतो, रामाचे गुणगान गाणारे गाणे बोलतो.
प्रत्यक्ष आयुष्यात सुद्धा हिंदू मुलीशी लग्न करून आपल्या मुलाचे नाव आर्यन ठेवतो आणि मुलाना दोन्ही धर्मांची शिकवण देतो.

पण तो असे करतो म्हणून त्यावर कुठल्या इस्लामिक संघटनेने फतवा जारी केला नाही. किंवा केलाही असेल पण कोणी भाव दिला नसेल. मुसलमानांसाठी सुद्धा तो त्यांचा आवडता हिरो आहे. म्हणजे सर्वसामान्य मुसलमान कट्टर असो वा नसो, पण असे सहिष्णू आणि सेक्युलर वागणाऱ्या मुसलमानाचा राग करत नाही हे ही एक आहे. यात सलमानच्या घरी येणारा गणपतीसुद्धा जोडा.

फेमस उदाहरणे म्हणून दिली. अन्यथा माझ्या समोरच्या घरात राहणाऱ्या मुसलमान मुलाना मी माझ्या मुलांसोबत सार्वजनिक गणपती दाखवायला नेले आहे बरेचदा.

तुम्ही जिथे राहता तिथले हिंदू मुस्लिम कल्चर कसे आहे यावर तुमचे अनुभव तुमची मते ठरतात.. आणि जिथे मिक्स अनुभव असतात तिथे काय वेचायचे हे शेवटी आपणच ठरवायचे असते. मलाही चांगले वाईट दोन्ही अनुभव आहेत. आणि हे सर्व धर्मियांकडून आहेत. पण जगात द्वेष पसरवणारे आधीच खूप झाले आहेत. म्हणून मी माझ्या परीने सकारात्मकता पसरवायचा पर्याय निवडला आहे.

सारेच मुद्दाम समोरच्याच्या भावना दुखावणारे नसतात >>> १००%

लोक प्रत्यक्षात वागताना एकमेकांच्या भावना जपतात. हिंदू, मुस्लिम वगैरे पेक्षा समोरची व्यक्ती कशी आहे यावर त्यांचे वागणे स्वाभाविकरीत्या ठरते. एकमेकांच्या सणांमधे सामील होणे हे खूप कॉमन आहे - त्याची "बातमी" पूर्वी होत नसे किंवा आवर्जून सांगावेही लागत नसे. आजकाल धृवीकरण झाल्याने आणि बहुधा एकसारख्या लोकांच्या सोसायट्या झाल्याने तो मिश्र अनुभव कमी झाला आहे, आणि सोमिवरून येणार्‍या बागुलबुवा पोस्ट्स लगेच लोक पिक अप करत असावेत. इव्हन यातले लोक प्रत्यक्ष संपर्कात आले की वेगळे वागतात आणि "हे तसे नाहीत" वगैरे स्वतःपुरते रॅशनलायझेशन करतात.

पुण्यातील अनेक सोसायट्यांमधे कोणाच्या घरी जाताना आधी खाली नाव लिहावे लागते. माणूस अनोळखी असेल तर वॉचमन वर इंटरकॉमवर खात्री करतो. परवा मध्यंतरी आमच्या सोसायटीत आमच्याकडे कुरियर येणार होते. आधी वॉचमन कडून काहीच ऐकले नाही. थेट बेल वाजल्यावर दार उघडले तर भरघोस दाढी व मुस्लिम वेष घातलेला एक मध्यमवयीन "चाचा" टाइप माणूस. त्यांच्या अंगावर कुरियर कंपनीची काहीच खूण नव्हती. त्यांचा मुलगा कुरियर डीलीव्हर करतो व हे त्याच्याबरोबर फिरतात असे त्यांनी मला सांगितले. हे चाचा नंतर २-३दा सोसायटीत दिसले. हसून हात करत.

तेव्हा वॉचमनने एका अनोळखी व्यक्तीला चेक न करता घरी पाठवले म्हणून चिंता करावी, की सध्याच्या वातावरणात एक पारंपारिक दिसणारी मुस्लिम व्यक्ती अजूनही थेट कोथरूड मधल्या सोसायटीत शिरू शकते याचा आनंद मानावा असा प्रश्न पडला होता

गाणे बोलतो की गाणे म्हणतो?

कथा आवडली. आयुष्यातील अनेक रंगांपैकी एका रंगाचा छान स्नॅपशॉट घेतला आहे.

ऋन्मेष यांचा प्रतिसाद आवडला. कधी नव्हे ते शाखाचे नाव योग्य संदर्भात गुंफले आहे जस्ट किडिंग.

कथेतल्या प्रसंगाबद्दल आणि व्यक्तींबद्दल मला काही मत ठरवता येत नाहीए.
यावरून एक प्रसंग आठवला.

मी इंदूरला होतो, तिथे ऑफिसात पॅसेजमध्ये शोभेसाठी गणपतीची एक तीन चार फूट उंच लाकडी मूर्ती चौकटीत बसवलेली होती. गणेशोत्सवाच्या दहा दिवसांत तिची पूजा अर्चना केली जायची. आरत्या म्हणत आणि स्टाफ पैकी एकेक जण आळीपाळीने प्रसाद आणत.

इंदूरमध्ये सुद्धा गणेशोत्सव साजरा होत असला आणि सार्वजनिक गणेशोत्सो व असले तरी मुंबईच्या गणेशोत्सवाची सर त्याला नाही असे वाटायचे. थोडी हुरहूरच वाटायची.
.
माझा मुंबईचा एक सहकारीही माझ्यामागे एक दोन वर्षांनी इंदूरला बदली होऊन आला व तिथे येऊन त्याने बामसेफ जॉइन केलं. तोही आरतीला उभा राहत असे. प्रसादही घेत असे. उद्या तू प्रसाद आणशील का , असे विचारल्यावर त्याने नाही म्हणून सांगितले. बाबांना सांगून अनंत आठवलेंचे काजू मोदक मी कुरियरने मागवले होते. त्या दिवशी प्रसाद वाटताना, ही मिठाई नाही, प्रसाद आहे, असे माझ्या तोंडून निघून गेले.
ही २५ वर्षांपूर्वीची गोष्ट आहे. आज मला माझे ते वागणे बरोबर वाटत नाही.

पुढे आमचा ब्रँच मॅनेजर बदलला आणि नवा आलेला ब्रँच मॅनेजर नास्तिक होता. तो आरतीसाठी येऊन उभा राहत असे. त्याने प्रसाद कधी आणला होता का माहीत नाही.

आता माझ्यासाठी गणपती आणि गणेशोत्सव हे सांस्कृतिक वारसा आहेत, हे विधान कितीही भोंगळ वाटलं तरी खरं आहे.

वर प्रतिसादांत तिळगुळाचा उल्लेख आला आहे. मुंबईच्या ऑफिसात सेक्शनमधल्या लोकांत , लंचग्रुपमध्ये तिळगूळ वाटणे चालायचे. एका सेक्शनची ऑफिसर SC होती. तिने दिलेला तिळगूळ एका उच्च जातीय असिस्टंट महिलेने डस्टबिनमध्ये टाकला.

आता पुन्हा कथेकडे
वैगेरे वगैरे
आणी आणि
मी ( (जोवर कोणी मुद्रित शोधनाला ये असं आवताण देत नाही तोवर) शुद्धलेखनाच्या चुका काढणं सोडून दिलंय. पण शर्मिला यांचं लिखाण आवडतं. त्यातली सेन्सिटिव्हिटी आणि प्रां जळपणा आवडतो. त्यांचं लेखन वाचताना हे शब्द खटकले म्हणून लिहितोय.

त्यांनी प्रतिसादात लिहिलंय - लिसा चूक नसेल पण तिने जाणवून देईपर्यंत ती वेगळ्या धर्माची आहे हे अनिताच्या लक्षातच आलं नव्हतं. त्यामुळे तिला वाईट वाटल असणार.
पण कथेत अनिता लिसाला सोबत म्हणून चर्चमध्ये जायची असा उल्लेख आहे.

तसंच कथेत अनीता आहे आणि प्रतिसादात अनिता.

अवांतर - आरती चे बहुवचन आरत्या की आरती? जसे सुट्टी चे सुट्टी की सुट्ट्या.

माझा नेहमी गोंधळ होतो. आरत्या बरोबर वाटते पण सुट्टी बरोबर वाटते. असो.

अनीता मलाही खटकले. पण विशेषनाम चालून जावे.

यावरून आणखी एक प्रसंग आठवला.
आमच्याकडे गणेशचतुर्थी हा एकच धार्मिक सण साग्रसंगीत साजरा होई. हार, दुर्वा. पूजा, आरती, नैवेद्य सगळं. मूर्ती आणत नसू. ती गावी काकांकडे. एके वर्षी बाबांना शेजार्‍यांनाही आरतीला बोलवायची हुक्की आली. शेजारच्या काकी आल्या. पण काका आले नाहीत. कारण त्यांनी कोण्या बाबांचा पंथ जॉइन केला होता. आणि त्या पंथात तुम्ही फक्त गुरूला ( तेच बाबा) पुजायचं. आपले पारंपरिक देव पुजायचे नाहीत, असं सांगितलं जातं. त्यांच्या सुनेने आपल्यासाठी बेडरूममध्ये देव ठेवले होते.

आता हे काका कागदोपत्री हिंदूच होते. काकींचे व त्यांचे अन्त्यसंस्कारही रीतिरिवाजांनुसार झाले .

तेव्हा धर्माची प्रत्येक व्यक्तीची कल्पना, समज आणि इंटरप्रिटेशन वेगवेगळं असतं. ते कोणासमोर सांगायचं , त्यानुसार वागायचं की नाही हे व्यक्तिपरत्वे बदलतं. वर लिसा आपल्या किचनमध्ये आलेली, तिने प्रसाद केलेला आपल्याला चालला नसता असं अनिताचा भाऊ म्हणतो , तेही व्यक्तिपरत्वे बदलतं.
एकाच घरात एक व्यक्ती आस्तिक आणि एक नास्तिक. तरी नास्तिक व्यक्ती आस्तिक व्यक्तीला पूजेसाठी फुलं आणून देते, हे पाहिलं आहे. विंदा करंदीकर नास्तिक. त्यांची पत्नी सुमा करंदीकर आस्तिक. विंदांना सुतारकामाची आवड . त्यांनी बायको आणि तिच्या देवांसाठी स्वतः देव्हारा बनवला होता. तो सुमा यांना व त्यांच्या देवांना चालला.

कथा वाचली. मी एका पाकिस्तानी बाईला प्रसादाला नको म्हणताना पाहिलेय, नवरा बायको दोघेही इंजिनिअर. उच्चशिक्षित. तेच एका जवळच्या कॅथलिक मैत्रिणीने मला माझ्या सोबत रेस्टॉरंट मधे नॉनव्हेज खाताना तुझ्यासोबत खाल्ले तर तुला चालेल ना? असे अगदी आपुलकीने विचारले होते. मी म्हंटले - माझ्या घरी येऊन बघ. हाकानाका.

प्रत्येकाच्या आस्था, समज आणि वैचारिक खोली वेगवेगळी असते.‌ कधीकधी आपण ताणतोय पाहून समोरच्याला पण ताणायला हवं असं काही तरी होत असतं. आपण बोलताना disarming हातोटी ठेवली तर लोकही उगाच आक्रमक होत नाहीत. हे सगळ्या बाबतीत खरं आहे.

काहीजण दुसऱ्याच्या स्पेसमधे न जाता त्या जपतात काही जण अतिक्रमण करतात. ती कॅथलिक मैत्रिणी अजूनही अतिशय क्लोज आहे. ती ऑस्ट्रेलियाला मूव्ह झाली व मी टेक्सासला. तरीही. तिने माझ्या मुलांचे इतके लाड केलेत. आता हे कॅथलिक वगैरे येथे लिहावे लागले एवढंच. मनात काही येत नाही. तिच्यामुळे मला त्यांच्यातल्या बऱ्याच गोष्टी कळाल्या व मी तिला विचारायचे सुद्धा. तिच्या ख्रिसमस ट्री वरचा एन्जेल माझ्या लेकीच्या हातून लावला होता. गणपतीला दरवेळी यायची व प्रसादही खायची. आता हे आवर्जून लिहिताना विचित्र वाटत आहे. तिच्यामुळे माझ्या मुलांवर चांगले संस्कार झाले.

तिच्या वाढदिवसाला मी कितीदातरी एखादी डिश करून नेली आहे. तिच्या आईने तिला माझ्या कडून पोळ्या शिकून घे म्हंटले होते. ते राहून गेले. आता ब्रिस्बेनला जाईन तिच्याकडे. तिच्या मुलांच्या दत्तक घेण्याच्या प्रक्रियेत माझा पूर्ण सहभाग होता. तिची मुलं बहुतेक हिंदू होती, तिने त्यांचं हिंदू नाव ( first name) बदलले नाही. दोन भावांची ताटातूट होऊ नये म्हणून एकदाच दोन मुलं दत्तक घेतली. त्यावरून आमचा फार खल झाला होता, भारतात मुभा नव्हती परदेशात मुलं दत्तक देण्याची. मी म्हंटले सरळ गोरं मुलं घेऊन टाक. लेकरू लेकरूच आहे शेवटी. पण तिला एकाच वंशाचे हवं होतं. लांबलचक प्रोसेस होती, शेवटी भारतातील नियम बदलला अचानक आणि तिला मिळाली मॅचिंग मुलं. मला इतका आनंद झाला तेव्हा. आता मी त्यांना फेसबुकवर मोठं होताना पाहतेय. येथे टेक्सासला माझ्या घरी आठवडाभर राहून गेली आहे. त्यावरून मी येथे एक कथाही लिहिली आहे. हृता नावाची. ते त्यावेळीच घडले होते. मी वरून सुपर फ्रेंडली वाटते पण लवकर मैत्री करत नाही कुणाशी, मला जनरलीच सुपरफिशियल, कृत्रिम आणि आग्रही लोक असह्य होतात. हिने स्वतःहून इंटरेस्ट घेतला व आमची चांगली मैत्री झाली.

माझ्या ऑफिसातील एका बान्ग्लादेशी मुस्लिम, कलीगला (माझी मैत्रिण) दत्तक घ्यायचे आहे. ती मुस्लिम आहे. पण तिने मला दिलेल्या माहीतीनुसार - ती दत्तक मूलास, तिचे आडनाव देउ शकणार नाही.
मला ते फार विचित्र वाटले पण ती म्हणते आमच्या धर्मात तसाच नियम आहे.
ती आत्ता आत्ता मदिन्याला जाउन आली. तिथून आणलेले खजूर तिने सर्वांपाशी येउन आवर्जुन दिले. मी तर घेतले. पण इतरांनी घेतले अथवा नाहीत ते माहीत नाही.
मदिन्याला जाउन आल्यानंतर काही दिवस डोक्यावरुन ओढणी घेउनच वावरत होती.

https://youtu.be/mjP6xroP5A0?si=JhUQSWb8kQEKFXsS
मला खूप आवडली ही लघू फिल्म.
निरागसतेत देव सर्वत्र दिसतो.

Submitted by दत्तात्रय साळुंके on 20 April, 2026 - 21:03>>> There is a reason that comments are off on that film..

लघु की लघू?

शेवटी उकार आल्यास लघू
अपवाद तत्सम शब्द
उदा. मधु, परंतु

छान जमली आहे कथा.