सावल्यांच्या जाळ्यात - भाग १२

सावल्यांच्या जाळ्यात - भाग ११

पूर्वभाग

इन्स्पेक्टर देशमुखांना फॉरेन्सिक अहवालातून खात्री पटते की जंगलात सापडलेले अवशेष रियाचेच आहेत आणि तिचा मृत्यू डोक्यावर झालेल्या जोरदार प्रहारामुळे झाला आहे. याचदरम्यान सायबर सेलला रियाच्या लॅपटॉपमधून महत्त्वाचा डेटा मिळतो. त्यातून समजते की रिया मोईत्रा कुटुंबाच्या भूतकाळाशी आणि मालमत्तेशी संबंधित काही गुपित शोधत होती.
मीडिया आणि वरिष्ठांचा वाढता दबाव पाहता देशमुख इरावर कडक चौकशी करण्याचा निर्णय घेतात. इरा काहीही कबूल करत नाही, पण तिची भीती आणि अस्वस्थता स्पष्ट दिसू लागते. तिचं मौनच पोलिसांना खात्री देतं की तपास योग्य दिशेने चालला आहे आणि लपलेलं सत्य आता उघड होण्याच्या उंबरठ्यावर आहे. तपास पुढे जात असताना देशमुखांना रियाच्या लॅपटॉपमधून मोईत्रा कुटुंबाच्या ट्रस्ट आणि मोठ्या मालमत्तेबद्दल महत्त्वाचे दस्तऐवज सापडतात. या ट्रस्टनुसार संपूर्ण संपत्तीचा कायदेशीर वारसा रियाकडे जाणार होता आणि इराला त्यातून काहीही मिळणार नव्हतं. रियाला हे सत्य समजल्यावर ती वकिलाशी संपर्क करून ट्रस्टवर नियंत्रण मिळवण्याच्या तयारीत होती. त्यामुळे स्पष्ट होतं की कारमध्ये झालेलं भांडण केवळ नातेसंबंधांमुळे नव्हतं, तर संपत्ती, प्रतिष्ठा आणि नियंत्रणाच्या संघर्षातून खुनामागचा खरा हेतू उघड झाला होता.
*************************************************************************************************************************

भाग १२ — शेवटची चौकशी

रात्रीचे अकरा वाजून गेले होते.

खार पोलीस स्टेशनचा दिवसभराचा गोंगाट आता हळूहळू ओसरत चालला होता. सकाळपासून चालणारी धावपळ, चौकशीसाठी येणारे लोक, पत्रकारांचे फोन, वरिष्ठ अधिकाऱ्यांच्या सूचना—सगळ्याचा थकवा जणू संपूर्ण इमारतीवर पसरला होता.

कॉरिडॉरमध्ये अधूनमधून एखाद्या कॉन्स्टेबलची पावले ऐकू येत होती. भिंतींवर लावलेले जुने पंखे मंदपणे फिरत होते आणि त्यांच्या आवाजात एक प्रकारची संथ लय होती.

वायरलेस सेटवरून कधी तरी एखादा संदेश येत होता.

“कंट्रोल टू युनिट थ्री…” मग पुन्हा शांतता.

पण त्या शांततेच्या मध्यभागी एक खोली अजूनही जागी होती.

**इंटरोगेशन रूम.**

त्या खोलीत ट्यूबलाइटचा फिकट पांढरा प्रकाश पसरलेला होता. ट्यूबलाइट मधूनमधून हलकासा झगमगत होता आणि त्याचा प्रकाश भिंतींवर पडून विचित्र सावल्या तयार करत होता.

खोलीत फारसं काही नव्हतं. एक लाकडी टेबल. दोन खुर्च्या. भिंतीवर एक घड्याळ. आणि कोपऱ्यात एक सीसीटीव्ही कॅमेरा.

टेबलाच्या एका बाजूला बसली होती—इरा मोईत्रा.

गेल्या काही दिवसांत ती खूप बदलली होती.

एकेकाळी आत्मविश्वासाने भरलेली, समाजात मोठ्या लोकांमध्ये वावरणारी, नेहमी व्यवस्थित दिसणारी इरा आता पूर्णपणे थकलेली दिसत होती.

तिचे केस विस्कटलेले होते. तिच्या चेहऱ्यावर थकव्याच्या रेषा स्पष्ट दिसत होत्या. डोळ्यांखाली गडद वर्तुळे होती.

ती टेबलावर हात ठेवून बसली होती, पण तिच्या बोटांची हालचाल तिच्या मनातील अस्वस्थता उघड करत होती. ती नकळत आपल्या नखांवर बोट फिरवत होती.

तिच्या डोक्यात विचारांची गर्दी चालू होती.

**आता काय होणार?**

गेल्या काही दिवसांत तिला अनेक प्रश्न विचारले गेले होते.

कधी शांतपणे.

कधी कठोरपणे.

कधी अचानक.

पण आज वातावरण काहीतरी वेगळं होतं. जणू हा शेवटचा टप्पा होता.

तेवढ्यात कॉरिडॉरमध्ये एक आवाज घुमला.

**ठक… ठक… ठक…** बुटांचा आवाज. तो आवाज हळूहळू जवळ येत होता.

इरा ताठ झाली. ती त्या आवाजाला ओळखत होती.

**इन्स्पेक्टर देशमुख.**

त्यांच्या पावलांचा आवाज दरवाज्यापाशी येऊन थांबला. कडी हलली खर्र…

दरवाजा उघडला. इन्स्पेक्टर देशमुख, कदम आणि एक लेडी कॉन्स्टेबल आत आले. देशमुखांच्या हातात एक जाड फाईल होती.

त्यांच्या चेहऱ्यावर नेहमीसारखा शांत भाव होता, पण त्यांच्या डोळ्यांत एकाग्रता होती—जणू ते आज काहीतरी निर्णायक साध्य करणार होते.

कॉन्स्टेबलने दरवाजा बंद केला. देशमुख हळूहळू टेबलाजवळ आले. त्यांनी खुर्ची ओढली.

ते बसले.

"आता अजून काय विचारायचं बाकी आहे?" इराने शांतता भंग केली.

तिचा आवाज खंबीर वाटण्याचा प्रयत्न करत होता, पण त्यात थोडा थरकाप होता.

देशमुखांनी हलकंसं स्मित केलं. “आज शेवटची चौकशी आहे.”

इराच्या भुवया उंचावल्या. “शेवटची?”

देशमुख शांतपणे म्हणाले— “हो.”

इन्स्पेक्टर देशमुखांनी आपल्या समोर ठेवलेली जाड फाईल हळूहळू उघडली. त्या हालचालीत कोणतीही घाई नव्हती. प्रत्येक हालचाल जाणीवपूर्वक संथ होती—जणू ते फक्त कागद उघडत नव्हते, तर समोर बसलेल्या माणसाच्या मनात हळूहळू दबाव वाढवत होते.

खोलीत पूर्ण शांतता होती. भिंतीवरच्या घड्याळाचा आवाज मंदपणे ऐकू येत होता.

टक… टक… टक…

देशमुखांनी फाईलमधलं पहिलं पान सावकाश बाहेर काढलं. त्या पानावर एक फोटो चिकटवलेला होता. रिया मोईत्रा.

फोटोत ती हसत होती. तो फोटो कदाचित एखाद्या कौटुंबिक कार्यक्रमातला असावा. तिच्या केसांवर हलकासा वारा खेळत होता. डोळ्यांत एक चमक होती—जणू आयुष्याबद्दल उत्सुक असलेली, अजून खूप काही पाहायचं बाकी असलेली एक तरुण मुलगी.

त्या हसण्यात एक निरागसपणा होता. एक विश्वास होता. देशमुखांनी तो फोटो हळूच टेबलावर इराच्या दिशेने ढकलला. फोटो टेबलावर सरकत तिच्यासमोर थांबला.

इराची नजर नकळत त्या फोटोकडे गेली. आणि त्या क्षणी तिच्या डोळ्यांत क्षणभर एक चमक आली.

दुःख?

आठवण?

की अपराधीपणाची सावली?

देशमुखांनी ते ओळखलं.

त्यांनी शांतपणे खुर्चीत थोडं पुढे झुकत विचारलं—“तिला पाहिलं की अजून काही आठवतं का?”

त्यांचा आवाज फार मोठा नव्हता. पण त्या शांततेत तो आवाज स्पष्ट घुमला.

इरा काही बोलली नाही. तिने फक्त काही सेकंद त्या फोटोकडे पाहिलं.

मग तिने नजर दुसरीकडे वळवली. तिचे ओठ हलले, पण शब्द बाहेर आले नाहीत.

देशमुखांनी तिच्या त्या शांततेचा अर्थ ओळखला. ते काही बोलले नाहीत.

त्यांनी फाईलमधलं पुढचं पान उघडलं. त्या पानावर एक मोठा फोटो होता. रात्रीच्या अंधारात घेतलेला. जंगलाचा.

फोटोमध्ये एक ओसाड जागा दिसत होती. आजूबाजूला झाडं होती. जमिनीवर राखेचे डाग होते. आणि त्या राखेजवळ पोलिसांनी लावलेल्या पिवळ्या टेपचे तुकडे दिसत होते.

तेच ते ठिकाण. जिथे जळालेले अवशेष सापडले होते. देशमुखांनी तो फोटो टेबलावर ठेवला.

त्यांनी इराकडे पाहत विचारलं—“हे ठिकाण ओळखीचं वाटतं का?”

इराने फोटो पाहिला. पण तिच्या चेहऱ्यावर काहीच भाव उमटले नाहीत. ती शांत बसली.

तिच्या डोळ्यांत कोणतीही प्रतिक्रिया दिसत नव्हती. पण तिच्या हातांची हालचाल तिचं मन उघड करत होती. तिने नकळत आपली बोटं एकमेकांत घट्ट गुंफली.

देशमुखांनी ते पाहिलं. ते काही क्षण शांत बसले. मग त्यांनी फाईलमधले काही कागद चाळायला सुरुवात केली.

कागदांची सळसळ खोलीत ऐकू येत होती.

“फॉरेन्सिक रिपोर्ट आला आहे,” देशमुख म्हणाले.

त्यांचा आवाज आता अधिक थंड होता.

ते कागदांकडे पाहत बोलत होते, जणू त्या कागदांवर लिहिलेलं सत्य आता इरासमोर वाचून दाखवणार होते.

“पोस्टमॉर्टेम रिपोर्टनुसार,” ते म्हणाले, “मृत्यूचं कारण स्पष्ट आहे.”

ते थोडं थांबले.

मग त्यांनी वर पाहिलं.

त्यांची नजर सरळ इरावर रोखलेली होती.

“डोक्यावर प्रहार.”

देशमुख पुढे म्हणाले—

“आणि त्यानंतर…”

ते थोडं थांबले.

“शरीर जाळण्याचा प्रयत्न.”

त्या शब्दांनी खोलीतील वातावरण अधिक जड झालं.

भिंतीवरचं घड्याळ अजूनही चालू होतं.

टक… टक… टक…

देशमुखांनी हळूच फाईल बंद केली.

ते खुर्चीत मागे रेलले.

काही क्षण ते फक्त इराकडे पाहत राहिले.

मग त्यांनी शांत पण कठोर आवाजात म्हटलं—“हा अपघात नाही.” “हा खून आहे.”

इरा काही क्षण स्तब्ध बसली. तिच्या डोळ्यांत भीतीची एक हलकी सावली उमटली.

पण ती अजूनही गप्प होती.

देशमुख खुर्चीत हळूच मागे रेलले. खुर्चीचा पाठीमागचा भाग भिंतीला हलकेच लागला आणि त्या छोट्याशा आवाजानंतर खोलीत पुन्हा शांतता पसरली.

त्यांची नजर मात्र सतत इरावर स्थिर होती.

मग त्यांनी हळू आवाजात विचारलं—“या केसचं सगळ्यात विचित्र काय आहे माहित आहे का?”

इराने वर पाहिलं. इरा हळू आवाजात म्हणाली—“काय?”

देशमुखांनी टेबलावर पडलेल्या फाईलकडे हात नेला.

ते म्हणाले—“रिया मरायच्या आधी काय करत होती.”

त्यांनी फाईलमधून एक कागद बाहेर काढला.

तो साधा कागद नव्हता.

त्यावर अनेक तांत्रिक शब्द, टाइमस्टॅम्प, डाउनलोड लॉग्स आणि फाईल पाथ लिहिलेले होते.

देशमुखांनी तो कागद सावकाश टेबलावर ठेवला.

“सायबर सेलचा रिपोर्ट.”

इराने त्या कागदाकडे पाहिलं.

तिच्या डोळ्यांत थोडा गोंधळ दिसला.

देशमुख म्हणाले—“आम्ही रियाचा लॅपटॉप रिकव्हर केला. सुरुवातीला वाटलं—साधा डेटा असेल.”

“फोटो, मेल्स, सोशल मीडिया.” ते थोडं हसले. “पण तसं नव्हतं.”

देशमुखांनी कागदावर बोट ठेवलं. “ती काहीतरी शोधत होती.”

देशमुख थंडपणे म्हणाले. त्यांनी फाईल उघडली आणि एक कागद बाहेर काढला. "हे रियाच्या लॅपटॉपमधून मिळालंय. ती एका वकिलाला ईमेल पाठवणार होती... 'मोईत्रा फॅमिली ट्रस्ट'बद्दल."

इराची नजर त्या कागदावर खिळली. तिचा श्वास काही क्षणांसाठी अडकला.

"तिला सगळं कळलं होतं, इरा," देशमुख पुढे झुकले. "संपूर्ण संपत्ती तिच्या नावावर होणार होती. हेच सत्य होतं ना?"

खोलीत पुन्हा एकदा शांतता पसरली. कदम कोपऱ्यात उभा राहून शांतपणे नोंदी करत होता.

"त्या दिवशी कारमध्ये फक्त बहिणी-बहिणींमधलं भांडण नव्हतं," देशमुखांचा आवाज आता अधिक गंभीर झाला होता. "ते भांडण पैशासाठी होतं."

"तुम्हाला वाटतंय मी पैशासाठी माझ्या सख्ख्या बहिणीचा जीव घेईन?" इराचा आवाज चढला.

"मला वाटतं तुम्ही तो निर्णय भीतीपोटी घेतला," देशमुख शांतपणे म्हणाले.

इरा काही क्षण गप्प बसली. मग ती शून्यात बघत म्हणाली, "लोकांना वाटतं पैसा हेच सगळं काही असतं. पण इन्स्पेक्टर, पैशापेक्षाही मोठी एक गोष्ट असते... प्रतिष्ठा."

तिने डोळ्यांत पाणी आणून देशमुखांकडे पाहिलं. "मी आयुष्यभर एक नाव कमावलं, एक वलय निर्माण केलं. रियाच्या त्या एका निर्णयामुळे माझं हे सगळं साम्राज्य पत्त्याच्या बंगल्यासारखं कोसळणार होतं."

"म्हणून तुम्ही तिचा काटा काढला?"

"नाही!" इरा ओरडली. "मी तिला थांबवू इच्छित होते... पण जे घडलं, तिथून मागे फिरण्याचा कोणताही मार्ग उरला नव्हता."

देशमुख उभे राहिले. त्यांनी इराकडं पाहिलं. तिच्या चेहऱ्यावर आता पहिल्यांदाच स्पष्टपणे काहीतरी दिसत होतं—पराभव.

“मॅडम...” देशमुखांचा आवाज खोल होता. “आता आपण शेवटचा भाग ऐकूया.”

इराच्या ओठांवर एक केविलवाणं हसू आलं. “अजून काय उरलंय ऐकायला?”

“त्या रात्री नेमकं काय घडलं... तिथून पुढे.”

खोलीतली हवा जड झाली. इराने एक दीर्घ श्वास घेतला, जणू ती स्वतःला त्या काळोख्या रात्रीत परत घेऊन जात होती.

“त्या रात्री... सगळंच संपलं,” ती पुटपुटली. “कारमध्ये आमचं कडाक्याचं भांडण झालं, हे तुम्हाला माहितीच आहे. पण त्यानंतर जे घडलं, ते कोणालाच माहिती नाही.”

कदमने आपला पेन सरसावला.

“ती जेव्हा खाली पडली, तेव्हा मला वाटलं ती फक्त बेशुद्ध झाली आहे,” इ़राचा आवाज खालच्या पट्टीत गेला. “पण जवळ गेल्यावर मला जाणीव झाली...”

“काय?” देशमुखांनी विचारलं.

“ती अजून जिवंत होती...” इराने कुजबुजत सांगितलं.

कदमचा पेन चालता चालता थांबला. देशमुखांच्या नजरेतली तीव्रता वाढली. “मग?”

“मी प्रचंड घाबरले होते. डोळ्यांसमोर फक्त एकच गोष्ट दिसत होती... माझं करिअर, माझी प्रतिष्ठा, माझं साम्राज्य. जर रिया वाचली असती, तर तिने जगाला सगळं खरं सांगितलं असतं. सगळं काही संपलं असतं!”

इरा पुढे सांगू लागली, “मी लगेच रमेशला फोन केला. माझा ड्रायव्हर. तो तिथे आला तेव्हा... रिया अजूनही हलत होती. तिचा श्वास सुरू होता.”

कदमचा श्वास जणू रोखला गेला. देशमुखांनी विचारलं, “तरीही तुम्ही तिला हॉस्पिटलला नेलं नाही?”

इरा काही क्षण गप्प राहिली, मग ती निर्विकारपणे म्हणाली, “कारण मला माहीत होतं, जर आम्ही हॉस्पिटलला गेलो असतो, तर पोलिसांना कळायला वेळ लागला नसता. रमेश हात जोडून विनवण्या करत होता— 'मॅडम, चला पोलिसांकडे जाऊ, अजूनही वेळ गेली नाहीये.' पण मी ठाम होते.”

“कुठे नेलं तिला?” कदमने विचारलं.

“पेनच्या जंगलाकडे... त्या रात्री काळोख इतका होता की स्वतःचा हातही दिसत नव्हता. आम्ही गाडी एका निर्जन ठिकाणी थांबवली.”

इराचे डोळे आता पाण्याने डबडबले होते. “मी तिला शेवटचं पाहिलं. ती अजूनही धडपडत होती. ती श्वास घेत होती... पण मला भीती वाटली, जर ही वाचली तर माझं काय होईल?”

खोलीत स्मशानशांतता पसरली.

“आणि म्हणूनच... मी तो निर्णय घेतला.” इराने डोळे घट्ट मिटून घेतले. तिच्या गालावरून एक अश्रू ओघळला.

तिने पुढे काही बोलण्याची गरजच उरली नव्हती. त्या मौनातच एक क्रूर सत्य किंचाळून सांगत होतं की एका बहिणीने स्वतःच्या प्रतिष्ठेसाठी दुसऱ्या बहिणीचा श्वास कायमचा रोखला होता.

देशमुख सावकाश उठले. त्यांनी कदमकडे एक कटाक्ष टाकला. “स्टेटमेंट पूर्ण लिहून घ्या.”

खोलीत अजूनही ट्यूबलाईटचा तो किरकिरणारा आवाज येत होता... आणि त्या उजेडात एका गुन्हेगाराचा चेहरा आता पूर्णपणे उघडा पडला होता.

इराने एक खोल, जड श्वास घेतला. तिचे डोळे शून्यात हरवले होते. “त्या रात्री... जंगलात आम्ही गाडी थांबवली.”

खोलीत पुन्हा एकदा तीच जीवघेणी शांतता पसरली.

“रिया अजूनही श्वास घेत होती,” इराने सांगायला सुरुवात केली. कदमने आपला पेन घट्ट पकडला, त्याची बोटं थिजल्यासारखी झाली होती.

“रमेश पार खचला होता. तो सारखा रडत होता, विनवण्या करत होता... 'मॅडम, चला आपण हॉस्पिटलला जाऊ, अजून वेळ गेलेली नाही.' पण मला माहित होतं, जर आम्ही हॉस्पिटलला गेलो असतो, तर माझं सगळं वैभव, माझी प्रतिष्ठा... एका क्षणात मातीत मिसळली असती.”

देशमुखांनी विचारलं, “म्हणून तुम्ही पोलिसांकडे जायलाही नकार दिला?”

“हो,” इरा निर्विकारपणे म्हणाली. “रमेश म्हणाला, 'मॅडम, आपण पोलिसांना खरं सांगू.' मी त्याला गप्प केलं. मी त्याला ठणकावून सांगितलं की, कोणालाच काहीही समजणार नाही. कोणालाच नाही!”

ती क्षणभर थांबली. तिच्या चेहऱ्यावर त्या काळोख्या रात्रीची भीती पुन्हा उमटली. “त्या अंधारात ते जंगल खूपच भयानक भासत होतं. फक्त झाडांच्या सावल्या आणि दूरवर किरकिरणारे रातकिडे... मी गाडीतून बाहेर उतरले. जड पावलांनी मागचा दरवाजा उघडला.”

देशमुखांची नजर तिच्यावर खिळली होती. “मग?”

इराच्या आवाजात आता स्पष्ट थरथर होती. “रिया हलकेच श्वास घेत होती. तिचा तो केविलवाणा श्वास ऐकून माझ्या काळजाचा ठोका चुकला. पण त्या क्षणी माझ्या डोक्यात फक्त एकच विचार थैमान घालत होता... जर ही वाचली, तर माझं आयुष्य उद्ध्वस्त होईल. मी काही क्षण तशीच उभी राहिले... आणि मग...”

तिचा आवाज दबला. ती बोलणं थांबवून डोळे घट्ट मिटून बसली.

“मॅडम?” देशमुखांनी तिला भानावर आणलं.

“मी निर्णय घेतला,” इरा कुजबुजली. “त्या क्षणी मी माणूस उरले नव्हते. मी फक्त माझं अस्तित्व वाचवणारी एक स्वार्थी आणि घाबरलेली व्यक्ती होते. आणि मग... सगळं संपलं.”

इराच्या गालावरून आता अश्रूंचे ओघळ वाहत होते, पण तिच्या चेहऱ्यावर आता एक वेगळीच शांतता होती. सगळं कबूल केल्याची शांतता.

देशमुख सावकाश उभे राहिले. त्यांनी कदमकडे पाहिलं. “कदम, स्टेटमेंट पूर्ण करा.”

कदमने जड अंतःकरणाने लिहायला सुरुवात केली. देशमुखांनी जाता-जाता इराकडे एक शेवटचा कटाक्ष टाकला आणि म्हणाले, “सत्य कितीही खोल गाडलं तरी ते बाहेर येतंच, मॅडम.”

कॉरिडॉरमध्ये बाहेर पडल्यावर कदमने सुटकेचा नि:श्वास सोडला. “सर... शेवटी केस संपली तर.”

देशमुख थांबले. त्यांनी खिडकीबाहेरच्या काळोखाकडे पाहिलं आणि हलकंसं हसले. “नाही कदम, केस संपलेली नाही. आता खरी लढाई सुरू होईल.”

“कोर्टात?” कदमने विचारलं.

“हो. कारण आता हे सत्य पुराव्यांच्या जोरावर न्यायालयाच्या चौकटीत सिद्ध करायचं आहे,” देशमुखांनी गंभीर सुरात सांगितलं.

सावल्यांच्या जाळ्यात - भाग १३