सुगीची वरात (भात लावणी)

वा ! आवडली

अरे कसली सुंदर आहे. इथे 'लाल' रंगाचे आधिक्य का आहे?
----
लाल रंगाच्या आधिक्यावरुन 'ललिता देवी' आठवली - अरुण, सिंदूर, रक्त असे विविध 'लाल' रंगांच्या छटा दाखविणारे शब्द तिच्या सहस्रनामत आहे. तिचे ध्यानही रक्तवर्णी वस्त्रातच असते.

सुंदर कविता..!

मला भात लावणीच्या दिवसांची आठवण आली. कविता वाचून शेताची सफर करून आले मी..!

लहान असताना भात लावणीच्या दिवसात शेतात लावणी करणाऱ्या माणसांसाठी शिदोरी घेऊन घरातले कुणीही गेले की शाळेला सुट्टी असली की मी मुद्दाम सोबतीला जायचे .. पाणी किंवा ताटं हातात घेऊन मदतीला जाण्याचे निमित्त असायचे.. खरं कारण हे की, मला त्या दिवसांत शेतात बांधावर बसून जेवायला खूप आवडायचे. हिरवीगार खाचरं, खाचरातून वाहणारं स्वच्छ पाणी पाहत दोन घास जास्तच खाल्ले जायचे.. तेव्हा चिखलात पाय घसरून पडायची भीती नव्हती की साप - किड्यांची भीती नाही वाटायची. रस्त्याला जाताना जमिनीतून फुटणारे लहान-लहान झरे मोजत जायचे मी..! फारच अवांतर आहे पण राहवलं नाही लिहिल्याशिवाय..!

खूप छान... ना धो महानोरांची आठवण आली वाचताना.
रूपाली छान प्रतिसाद. सामो जबरदस्त निरीक्षण.
हे आमचं शेत.. तरवा तरारलाय.

शेजारचं शेत आहे. आम्ही भात लावत नाही. आसपास सगळे एकजात इंद्रायणी तांदूळ लावतात.
हेमाताई, तरवा म्हणजे काय?

मस्त फोटो अनया.
लावणी करून आपण जी रोपे पुन्हा लावतो त्याला तरवा म्हणतात आमच्याकडे.

कल्याणच्या आसपास त्याला 'आवणी' म्हणायचे. तिथल्या शाळांना आवणीची सुट्टी असायची. इथे तळेगाव जवळही आवणी म्हणतात. गेल्या आठ - दहा दिवसात सगळ्यांची आवणी झाली. आता खाचरात पाणी भरलंय. त्यात आभाळाचं प्रतिबिंब दिसतं. हिरवीगार रोपं, पाणी आणि सावळं-करडं आभाळ. डोळ्यांना मेजवानी.
आता थांबते. नाहीतर इतक्या सुंदर कवितेचा धागा हायजॅक होईल!

कविता आणि प्रतिसादही आवडले.

ममोताई, धरतीने हिरवा शालू नेसलायं ही उपमा खोटी वाटणार नाही तुमचं हिरवेगार शेत पाहून.. मला तिथे शांत बसून राहायला आवडेल.. खूप छान फोटो..!

अनया, फोटोतले करड्या रंगाचे आभाळ किती सुंदर दिसत्येयं..!

आमच्या भागात देखील आवणीचं म्हणतात भात लागवडीला.. वडील सांगायचे, आवणीच्या दिवसांत शाळेला सुट्टी मिळायची त्यांना..!

भाताच्या रोपांना आम्ही मूठ म्हणतो.. रात्रभर खाचरात बांधून ठेवलेल्या मुठांवर विंचू येऊन राहायचे.. काळजीपूर्वक हाताळावे लागत भाताची रोपे नाहीतर विंचवाचा दंश हमखास ठरलेला असायचा..

पूर्वी आदल्या वर्षीचे कणग्यातले भात बियाणे म्हणून वापरले जायचे .. त्यांची नावही मला आवडायची.. रत्ना, जया अशी असायची.. त्या भाताला चव होती. नंतर संकरीत भात बियाणे आली.. पीक भरघोस पण चव मात्र नाममात्र..!

कोलम तांदूळ काही खाचरात व्हायचा पण त्यासाठी वेळ आणि मशागत जास्त लागायची. वाडा कोलम फेमस आहे इथे..!

आवणी संपली की, आावणीच्या रोजंदारी कामाला जे आदिवासी बांधव एक - दोन महिने घर सोड़ून यायचे ते घरी जायच्या आदल्या दिवशी ज्याची आवणी संपली त्याच्या अंगणात तारपा नृत्य करायचे .. आमच्या अंगणातले तारपा नृत्य मला अंधुकसे आठवते.

दत्तात्रेयजी, ' आला आला वारा.. संगे पावसाच्या धारा..' हे आवडतं गाणं आहे.

>>>>>>>तरवे म्हणजे काळजाच्या मायेनं वाढवलेली वयात आलेली लेक. तिचं लग्न लावून सासरी पाठवणी करायचीय अशी कल्पना केलीय.
अरेच्या हे नव्हते माहीत. ही उपमा फारच समर्पक आहे.