अमेरिकन नाकाबंदी

अमेरिकन नाकाबंदी
अमेरिकेने होर्मुझची सामुद्रधुनी नाकाबंद केली आहे. ही नाकाबंदी दोन विमानवाहू जहाजे, इतर दहा युद्धनौका आणि दहा हजारांपेक्षा जास्त सैनिकांमार्फत केली आहे. इराणची होर्मुझच्या सामुद्रधुनीत बंदर अब्बास ते खार्ग बेटासह पाच प्रमुख बंदरे आहेत. बहरीन, ओमान, कतार, युएई, कुवेत, तुर्की, सौदी अरेबिया, येमेन यांसारख्या इतर देशांचीही होर्मुझच्या सामुद्रधुनीत बंदरे आहेत.
माझ्या लेखांमध्ये मी अमेरिकेच्या तेलाच्या लालसेवर सतत टीका करत आलो आहे. होर्मुझची सामुद्रधुनी नाकाबंद होण्याची ही पहिलीच वेळ नाही.
पारंपरिकदृष्ट्या इराण हा शिया मुस्लिम समाज आहे. इराणमध्ये 1908 साली तेल सापडले. 1933 मध्ये ब्रिटिशांनी अँग्लो पर्शियन ऑइल कंपनी स्थापन केली. लवकरच ब्रिटिश मोठा तेल महसूल घेऊ लागले. हे सर्व लक्षात आल्यावर तत्कालीन इराणी पंतप्रधान मोहम्मद मोसाद्देक यांनी तेल कंपनीचे राष्ट्रीयीकरण केले. त्यावेळी इराणमध्ये सर्वात मोठा तेलशुद्धीकरण कारखाना होती. ब्रिटिश नौदलाने अमेरिकेच्या मदतीने होर्मुझची सामुद्रधुनी नाकाबंद केली आणि इराणची अर्थव्यवस्था प्रभावीपणे कोंडीत पकडली. ब्रिटिश एमआय 6 आणि अमेरिकन सीआयए यांनी निवडून आलेल्या सरकारविरुद्ध बंड घडवून आणले. सरकार उलथवून टाकले गेले आणि मोहम्मद रझा पहलवी यांना शाह म्हणून बसवण्यात आले. आधीची तेल कंपनी बंद करून नवीन ब्रिटिश पेट्रोलियम कंपनी स्थापन करण्यात आली. कंपनीचा 40% हिस्सा ब्रिटनला गेला, 40% अमेरिका ला दिला गेला आणि 20% इतर युरोपीय देशांना दिला गेला. शाह आणि इराणच्या जनतेला तुकडेच फेकले गेले. पाश्चिमात्य शक्ती इराणला लुटत होत्या.
1979 च्या इस्लामिक क्रांतीने चित्र बदलले. तेव्हापासून इराणला एकाकी पाडण्यात आले.
ट्रम्प यांना 1953 सारखेच बंड पुन्हा घडवायचे होते. पूर्वीप्रमाणे सीआयए आणि मोसाद ट्रोजन बंडखोरांचा शोध घेत होते. इराणमध्ये सध्याच्या राजवटीविरुद्ध निदर्शने सुरू झाल्यावर त्यांना वाटले की सरकार उलथवण्याची हीच योग्य वेळ आहे. त्यांनी अली खामेनी यांची हत्या केली, असे वाटून की यामुळे बंडखोर सरकार उलथवून टाकतील. त्यांची चूक झाली. अली खामेनी हे केवळ नेते नव्हते तर शिया समाजाचे खलिफा देखील होते. बंडाऐवजी इराणमध्ये देशभक्तीची लाट उसळली. इराणी नेतृत्व आणि व्यवस्था गेल्या 45 वर्षांहून अधिक काळापासून अशा घटनेसाठी तयारी करत होती. इराणची युद्धनीती उत्कृष्ट आणि कमी खर्चाची होती. अमेरिकेने होर्मुझची सामुद्रधुनी नाकाबंद केल्याने इराण बदलणार नाही आणि जर जिहादचा प्रश्न आला तर इतर मुस्लिम देश आणि समाजांना शांत राहणे कठीण होईल. ट्रम्प आता स्वतःला पोपपेक्षाही मोठे समजत आहेत आणि खरे तर काही दिवस त्यांनी स्वतःचे मॉर्फ केलेले चित्र मसीहा म्हणून ठेवले होते. यामुळे व्हॅटिकन सिटी आणि इटली आधीच नाराज झाले आहेत.