दुपारभर कडक उन्हाने तापलेली धरती.अचानक आभाळ दाटतं.वारा गंध घेऊन फिरतो.पहिला थेंब पडतो… आणि मातीचा सुगंध उसळतो.त्या क्षणी कुणी शेतात धाव घेतं,कुणी खिडकीत उभं राहतं,कुणी आठवणीत हरवतं,कुणाच्या छातीत जुनी जखम ठसठसते.
पाऊस तोच.पण मनं वेगळी.आणि तिथूनच कविता जन्माला येते.
सरी कोसळतात…
आणि बा. भ. बोरकर यांच्या जगात सगळं अचानक जिवंत होतं. ...“सरीवर सरी आल्या गं, सचैल गोपी न्हाल्या गं…”
अंगणातल्या बायका हसत बाहेर पडतात,ओल्या केसांत फुलं खोचतात,चिखलात पाय टेकून मुलं उड्या मारतात.हा पाऊस पडत नाही — तो गावभर नाचतो.बोरकरांचं मनच मुळात उत्सवप्रिय.म्हणून त्यांच्या सरींना दु:खाची किनार नाही.त्या आनंदाच्या घुंगरांनी नाद करतात.
पुढे तोच पाऊस अलगद बदलतो…
आणि मंगेश पाडगावकर यांच्या शब्दांत रेशीम होतो... “श्रावणात घन निळा बरसला, रिमझिम रेशीमधारा…”
इथे सरी कुजबुजतात.पाऊस म्हणजे दोन मनांच्या मधली शांत जवळीक.ओल्या केसांवरून हात फिरतो,छत्रीखाली खांदा खांद्याला लागतो,आणि जग नकळत गीत होतं.त्यांच्या पावसात भिजलं की मन प्रेमाने भरून येतं.
पण रात्र वाढते… आभाळ काळं पडतं… आणि तोच पाऊस सुरेश भट यांच्या मनात येतो...“रात्र पावसात भिजली, तरी मन कोरडंच राहिलं…”
खिडकीवर पाणी धाव घेतं,रस्ते ओले, दिवे धूसर… पण आत?आत फक्त राख.हा पाऊस विरह धुवत नाही — तो त्याला अजून खोल करतो.
प्रत्येक थेंब जणू म्हणतो,“ती नाही…” भटांच्या पावसात भिजताना अंग ओलं होतं, पण हृदय जळत राहतं. आणि मग उरते एक संध्याछाया… शांत, धूसर, रिकामी… ग्रेस यांच्या कवितेतला पाऊस....“पाऊस कधीचा पडतो, झाडांची हालती पाने…”
कसलाच गडगडाट नाही.फक्त रिमझिम.जुन्या आठवणी अलगद डोळ्यांत येतात,मनात कुठेतरी पाणी साचतं,आणि शब्दही बोलावेसे वाटत नाहीत.हा पाऊस म्हणजे एकांत.एक शांत हुंदका.तो बाहेर नाही — तो आत पडतो. आणि मग जाणवतं — पाऊस सगळ्यांसाठी सारखाच असतो,पण प्रत्येक जण त्यात स्वतःचं आकाश पाहतो.त्या पाऊसाकाशात त्यांच्या मनाचेच प्रतिबिंब पडले असल्याची अनुभूती मिळते-
बाकी बाब - आनंद यात्री (गडद निळे गडद निळे...)
पाडगावकर - निरागसता/प्रेम ( नाचरे मोरा....)
भट - सल/विरह/असमाधान ( पिक्चर मध्ये लिहीलेली गणी सोडा)
ग्रेस - गुढ/दुखाचा अंडरकरंट सतत (ती गेली तेव्हा रिमझीम.....)
चार स्वभाव.चार कविता.चार विश्वं.तरीही सगळ्यांना जोडणारा धागा तोच — पाऊस.कदाचित म्हणूनच पहिली सरी अंगावर पडली की आपणही कधी आनंदी होतो,कधी प्रेमात पडतो,कधी जुन्या वेदना आठवतो,कधी शांत खिडकीत बसून राहतो.त्या क्षणी आपणही थोडे बोरकर,थोडे पाडगावकर,थोडे भट,थोडे ग्रेस होतो.आणि तेव्हाच कळतं — पाऊस बाहेर नसतोच कधी… तो नेहमी मनातच पडत असतो.
शुक्रवार , ६/२/२६ . ०३:० PM
अजय सरदेसाई - मेघ
आवडले.
आवडले.
धन्यवाद _/\_
धन्यवाद _/\_
बोरकरांचे चित्र बरोबर आहे का?
बोरकरांचे चित्र बरोबर आहे का? मी 'नक्षत्रांचे देणे' मध्ये जो बोरकरांचा फोटो पाहीलेला तो वेगळा होता.
ग्रेसचं म्हणून दिलेलं चित्र
ग्रेसचं म्हणून दिलेलं चित्र बोरकरांचं आहे.
सुरेश भट वसंत बापट आणि कुसुमाग्रजांचं कॉम्बो वाटताहेत.
बोरकरांचं म्हणून कोणाचं चित्र आहे ते ओळखता येत नाही. गांधीटोपी घालणारे कवी फक्त साने गुरुजी माहीत आहेत.
@धनश्री एक आय जनरेटेड कोलाज
@धनश्री एक आय जनरेटेड कोलाज करण्याचा प्रयत्न सपशेल फसला होता.You are right. ते बाकी बाब यांच चित्र वाटतच नव्हत.
@भरत तुम्ही म्हटलेलं ही बरोबरच आहे.
म्हणुन आता मी कोलाज करुन upload केलं आहे.
धन्यवाद _/\_
अरे वा! कोलाज मस्त आहे.
अरे वा! कोलाज मस्त आहे.
>>> तोच पाऊस सुरेश भट यांच्या
>>> तोच पाऊस सुरेश भट यांच्या मनात येतो...“रात्र पावसात भिजली, तरी मन कोरडंच राहिलं…”
ही कोणती कविता आहे? शेअर करू शकाल का?
छान!
छान!
सुरेश भट संदीप खरेच्या
सुरेश भट संदीप खरेच्या स्वप्नात आले असावेत.
प्रतिसादातून चित्रांचा गोंधळ कळला. मनसेने कुसुमाग्रज हा आयडी पुल देशपांडे चालवत होते असा एका बॅनरवर खुलासा केला होता त्याची आठवण झाली.
"रात्र पावसात भिजली, तरी मन
"रात्र पावसात भिजली, तरी मन कोरडंच राहिलं" ही ओळ विरह, एकाकीपणा आणि खोल दुःखाचे प्रतीक आहे
. बाहेर निसर्ग ओलाचिंब होत असतानाही, मनातील आठवणींचे किंवा नैराश्याचे सावट दूर होत नाही, हे यातून सूचित होते. हा पाऊस दुःखाला धुत नाही, उलट त्या आठवणींना अधिक खोल करतो, अशी भावना Maayboli वर व्यक्त झाली आहे.
ही ओळ अनेकदा कवी सुरेश भट यांच्या काव्याशी जोडली जाते, जी पावसातही मनाच्या कोरडेपणाचे वर्णन करते.
भ्रमर अवतरण चिन्हातील ओळी या
भ्रमर अवतरण चिन्हातील ओळी या बोरकर व पाडगावकर कविंच्या कवितांतून थेट घेतलेल्या आहेत. त्या मानाने ही ओळ अचानक थेट न घेता , धागा लेखकाचे विश्लेषण आहे. हा विरोधाभास आहे हे खरे आहे. ग्रेस यांची कोणतीच ओळ नाही. तेव्हा लेखाला स्ट्रक्चर नाही, असे वाटते.
सातत्याने लेख आले की दर्जा तर घसरत नाही ना, तृटी तर रहात नाहीत ना, याची जाणीव ठेवणे आवश्यक आहे. आणि कविताही हळूहळू टाकल्या तर अधिक प्रतिसाद मिळतील व लोकांनाही अधिक आनंद घेता येइल हे माझे मत आहे.
एकाच लेखात चार मोठ्या
एकाच लेखात चार मोठ्या कवींच्या पावसाबद्दलच्या कवितांची समीक्षा करणे अवघड आहे. तरीही ठीक म्हणेन.
"एकाच लेखात चार मोठ्या
"एकाच लेखात चार मोठ्या कवींच्या पावसाबद्दलच्या कवितांची समीक्षा करणे अवघड आहे."
मजेशीर नाही का? मुळात समिक्षा करण्याचा हेतूच नाही. हे चारही कवी माझेच काय अवघ्या भारतातल्या आणि भारताच्या बाहेरच्या मराठी भाषा आणि कविता रसिकांच्या गळ्यातील ताईतच आहेत.
पण सहज लक्षात आले की या चार पावसावरच्या कविता चार निराळे दृष्टिकोन घेऊन येतात, ते इतरांपर्यंत पोचवण्याचा प्रयत्न करावा. पुढे लक्षात आलं की ह्या पाऊसाच्या कविता फक्त त्या कवींचा पाऊसावरचा दृष्टीकोनच नाही तर कदाचित आयुष्यावरचाच दृष्टीकोन आहे. निदान मला तरी तसं वाटलं -
बाकी बाब - आनंद यात्री (गडद निळे गडद निळे...)
पाडगावकर - निरागसता/प्रेम ( नाचरे मोरा....)
भट - सल/विरह/असमाधान ( पिक्चर मध्ये लिहीलेली गणी सोडा)
ग्रेस - गुढ/दुखाचा अंडरकरंट सतत (ती गेली तेव्हा रिमझीम.....)
एकवेळ मला असं वाटलं की , अरे.... मला कदाचित या कवींच्या स्वभावाचा गाभाच या चार कवितांमधुन मिळाला.तो ओरडून जगाबरोबर शेयर करायला हवा असं वाटलं.... कदाचित चुकलंच माझं....मी हे विसरलो की मी काही नविन शोध लावलेला नाही,की मी एकटाच हुशार नाही ज्याला हे जाणवलं. हो माझं चुकलंच... असो._/\_