भूमिका

फार छान विचारमंथन मांडलेले आहे भरत. आणि नाट्यगृहातील प्रतिक्रियाही.
>>>>नाटकात टाळ्या आणि हश्या कुठे आणि किती पडतात यातही समाज प्रवाहांचं प्रतिबिंब दिसतं.
+१

छान!
पुढच्या खेपेला भारतात आलो की हे बघायच्या यादीत आहेच.

नाटकात टाळ्या/ हशा वरून समाजमन दिसतं याचा प्रत्यय लीना भागवत च्या 'आमने सामने'ला आला होता. त्यात ते फोर्थ वॉल तोडून प्रेक्षकांशी थेट संवाद करतात. ठाण्याला गडकरीला प्रयोग बघत होतो. आणि आपण अगदी घेटटो बुरसटलेल्या ममव जगात राहतो याचा वेळोवेळी प्रत्यय येत मन खजिल झालेली आठवण आहे. त्रासदायक आहेच पण दुसरं तरी काय अपेक्षित होतं मला!

परिचय आवडला. इन्शा अल्ला पण वाचायचं आहे. सचिन खेडेकर बद्दल अनुमोदन. त्यामुळे तो सगळीकडे सचिन खेडेकरच वाटतो. नाटका, पुस्तकांमुळे जी वैचारिक घुसळण (मंथन जास्त चांगला शब्द आहे) होते, ती बरेचदा तात्कालिक असते पण ती घेणं, रूजवणं सोडू नये. बीज टाकत राहिले की सुपीक जमिनीत बरोबर येतेच. त्यामुळे मी नवीन मंथनाबाबत नेहमी आशादायी चित्र रंगवते.

मायबोलीचे संदर्भ>>> चांगले लिहा रे सगळे, कोण कोण वाचतेय कुणाला माहीत.

आपल्याला पूर्णपणे नाहीच मोडून काढता येत ते क्रीम लेयर, ममव कंडिशनिंग. आपला पण एक सेन्स ऑफ बिलॉंगिन्ग असतो तो आपल्याला "फिट ईन" साठी लागतो आणि कंडिशनिंग मोडून काढण्यासाठी लागणारा "हे विश्वची माझे घर" या दोन्हीचा सुवर्णमध्य कसा साधावा याचा मी खूप विचार करून झाला आहे. थोडी प्रगती झाली आहे पण ह्याला आयुष्यभर वाव आहे एकंदरीत. दुर्दैवाने हे कोठेही शिकवलं जात नाही, आपणच आपल्याला शिकवावं लागतं.

परिचय वाचला.
आता नाटक, चित्रपट कमीच बघतो. परिचयावरून नाटक बॅलन्स्ड ठेवले आहे असे वाटते. असा बॅलन्स साधताना कुठलीच भूमिका नीट मांडली जात नाही असा अनुभव आहे. सर्व प्रकारच्या प्रेक्षकांना सांभाळणे ही कसरत करायची म्हटली कि लेखकाला भूमिका घेता येत नाही. भूमिकेत स्पष्टपणा हवा. तिच्या विरोधात भूमिका घ्यायला वाव राहतो. एका मोठ्या पटावरची तारेवरची कसरत ती ही दीड दोन तासात हा रेड फ्लॅग आहे. तसंही नसतोच गेलो, पण आता शक्यता कमी झाली.

अशा प्रकारच्या कलाकृतींमधे अभिनय, नेपथ्य वगैरेंना दुय्यम मानावे असे वाटते. आशय किती भक्कम आणि प्रभावी आहे यावर अभिनयातलं डावं उजवं करता येऊ शकतं. चांगला असेल तर उत्तमच.

रेड ब्रेन - ब्लू ब्रेन हा हिडन ब्रेनचा एपिसोड जरूर ऐका.
तुम्ही कुठल्याही बाजूला असा सगळ्यांना दुसरी बाजू अशीच वाटते.

स्पष्ट भूमिका घेणंच अपेक्षित.

मी काही वर्षे सगळ्यांच्या भूमिका समजून घेऊन संतुलित भूमिका घेण्यापासून एक ठाम भूमिका घेण्याचा प्रवास केलेला आहे. त्यातला फोलपणा समजला आहे. सगळे विचारप्रवाह ठाऊक आहेत. अगदी संतुलित भूमिका सुद्धा अतिरेकी असतात. स्पष्ट आणि ठाम तरीही विवेकी भूमिका घेण्यात कचरू नये. पण त्यासाठी त्या ठामपणामागे अभ्यासू भूमिका असावी लागते. संतुलित भूमिका असूच नये असं नाही, सबगोलंकारी होऊन न्याय्य भूमिकेवर अन्याय होऊ नये इतकंच. अशी भूमिका घेणे म्हणजे एकाच बाजूला असणे हा प्राथमिक विचार आहे. अजून बराच प्रवास बाकी आहे.

छान परिचय करून दिलात.

खूप छान लिहिलंय.

>>> त्यातून अभिनेत्याचा आणि एका व्यक्तीचा एक प्रवास दिसला. ... नाटक काही एक भूमिका नक्की घेतं.
हे वाचून हायसंच वाटलं. परिणाम होतो, घुसळण होते. एका दमात नाही होत, झालेली अनेक दिवस वरपांगी दिसतही नाही, पण असे घाव पडत राहायला हवेत.

मला हे आणि देवबाभळी बघायची आहेत भारतवारीत!

खूप छान लिहिल आहे भरत.
आवडलं.
या नाटकाबद्दल तुम्ही किंवा आणखी कुणी मायबोलीवर लिहिल आहे का? वाचण्यासारखं वाटतंय

>>>>>सामो, तुम्ही नेहमी अगदी मनापासून प्रतिसाद देता.
_/\_ तुम्हीही भरत.

अतिशय सुंदर आहे ही भावना, हे व्यक्त. फार फार हृद्य वाटलं. असू देत मोजकीच माणसं. माणूस म्हणून मोठं होणं खूप कठीण आहे, अशा दुर्मिळ ठिकाणी पोचता, पोचता वाटा निर्जन होत जात असतील. किती, किती समाधान आणि शांतता असेल येथे.

मी पाहिलं आज.
संवाद, अभिनय सगळं आवडलं पण हातात काही लागलं असं वाटलं नाही.

नाटक पाहतांना वर म्हंटल्याप्रमाणेच अगदी तशीच दाद येत होती. परंतु लेखकाला नक्की काय सांगायचंय हे कळलं नाही कदाचित माझी तेवढी कुवत नसेल पण मग माझ्यासारखे प्रेक्षक जास्त असतील तर त्यांनाही कळलं नसणारच.
त्या नटाच्या घरातलं वातावरण आणि तो करत असलेली भूमिका यात जर खूप मोठा सामाजिक वैचारिक आणि धार्मिक फरक असेल तर एका संवेदनशील कलाकाराची होणारी घुसमट दाखवण्याचा प्रयत्न, सवर्णांनी दलितांवर केलेले अत्याचार, आरक्षणाच समर्थन हे सगळं वेगवेगळ्या प्रसंगातून सतत समोर येत राहतं.

गरीब कामवालय बाईची मुलगी आणि उच्च मध्यमवर्गीय असलेल्या कलाकाराची मुलगी यांच्या तुलनेत त्यांची जात हा मुद्दा जेंव्हा आला तेंव्हा दोन्ही बाजूंनी विचार मांडणं गरजेचं होतं असं वाटत जे शेवटी अगदीच निसटत एक वाक्यात गुंड्या मामांकडून मांडलं जातं. इथे लेखकांनी हे गृहीतच धरलाय की सगळे सवर्णी हे श्रीमंत आणि सगळे दलित हे गरीब. परंतु आता अस राहील नाहीये आणि परत एकदा आर्थिक निकषावर आरक्षण द्यायला हवं हा ही मुद्दा फक्त एकाच वाक्यात आला.

त्यामुळे कॉमि म्हणाले तस हाती काहीच लागलं नाही असाच वाटलं.
क्षितिज पटवर्धन यांनी मुलाखतीत सांगितलं की बाबासाहेबांच्या वर लिहिलेली पुस्तक वाचून ते खूप प्रभावित झाले पण नाटकातून त्यांच्या विषयी अस काहीच कळत नाही जे आधी माहीत नव्हतं. आणि डोक्याला खाद्य वगैरे काहीही मिळालं नाही.

चर्चानाट्ये भयानक बोअरिंग होतात म्हणून चान्स असून देखील हे नाटक मी पाहिले नाही. रिव्यु वाचून बरं वाटलं.

गुडनेस!
आर्थिक आरक्षण हा महाभंपक विचार आहे. कुणाकडे पैसे नाहीत/ कमी आहेत म्हणून त्यांना जागा राखीव ठेवा हा एक अजब तर्क आहे. हा विचार कुणी मांडला तरी तिकडून मी काढता पाय घेतो. पैसे नाही तर शिष्यवृत्ती द्या, फ्री शिप द्या, पैसे द्या. जागा का म्हणून? पैसे नसणे हा काही अन्याय नाही, ती वस्तुस्थिती आहे. असलं काही नाटकात नाही ते समजल्याने जरा हायसे वाटले.

भूमिका हे नाटक मुंबई विद्यापिठाच्या अभ्यासक्रमात समाविष्ट केल्याची बातमी मी लोकसत्तेत वाचली. घरी पेपरात वाचली, ऑनलाईन लिंक असेल तर शोधते.
https://www.loksatta.com/mumbai/mumbai-university-syllabus-bhumika-marat...

फार छान विचारमंथन मांडलेले आहे भरत. आणि नाट्यगृहातील प्रतिक्रियाही. >> + १.
ईकडे केव्हा येईल कोण जाणे, ओटीटी वर आलं की बघेन.

हो, किंडलवर आहे.